Call TheONE
Menu

‘White Building’ een tijdscapsule in Phnom Penh-Cambodja

White Building in Phnom Penh_klinkhamerphoto

White Building in Phnom Penh_old lady tennant_klinkhamerphoto
Een van de bewoners die na de ontruiming elders voor onderdak moest zorgen. Eigenaren van een flat ontvingen een compensatie bedrag.

white building_Phnom Penh_klinkhamerphoto

Tussen 2012 en 2017 bezocht ik het ‘White Building’ wekelijks gedurende mijn Photo Tour. Mensen vroegen expliciet naar dit gebouw en wilde het fotograferen om een bepaalde tijd van Phnom Penh te kunnen vast leggen.

Het White Building had een bepaalde aantrekking kracht en liet de littekens zien hoe Cambodja uit de as van de Khmer Rouge was herrezen.

Het eerste moderne apartment complex ooit in Phnom Penh gebouw uit 1963 is een soort bewaarde tijdscapsule geworden. en het ‘White Building’ gebouw was een van de zichtbare littekens.

Dit artikel is een update voor een eerder artikel uit Maart 2017. Inmiddels is het gebouw afgebroken. De beloofde sociale woningbouw is nooit gerealiseerd.

De grond is snel doorverkocht aan buitenlandse investeerders die in Phnom penh het Naga World Casino en Resort beheren. Op de vrijgemaakte grond herrijst opnieuw een Casino #3.

Dat is natuurlijk iets waarop de gewone Cambodjaan niet op zit te wachten en het hele verhaal van herbouw voor woningen was een sluwe manier om de publieke opinie te bespelen en de grond goedkoper aan te trekken.

Het in Hong Kong gevestigde NagaCorp Ltd heeft plannen aangekondigd voor een Naga 3-project na het veiligstellen van meer dan 16.000 vierkante meter grond op de voormalige locatie van het White Building, volgens een aankondiging van de aandeelhouders door het bedrijf op 3 april 2019. Volgens het 29-pagina’s tellende rapport zei NagaCorp Ltd dat “de Groep zou verwachten ongeveer US $ 3,8 miljard tot US $ 4,0 miljard aan kapitaaluitgaven voor de ontwikkeling van het Naga 3-project te maken”.


Het inmiddels in Cambodja beroemde en veel gefotografeerde maar ook in in films als decor figurerende ruïne achtige gebouw heeft inmiddels veel gezien en meegemaakt. Recente documentaire White Building’: first trailer for Cambodia’s 2022 Oscar entry.

Cambodia 2010-2020_Phnom Penh Noir klinkhamerphoto.com -02
Book description Noir Cambodia


Van de koloniale onafhankelijkheid, de Khmer Rouge genocide, en de jaren onder Vietnamese bewind tot aan het herstel na de oorlog, en nu onder druk van de buitenlandse investeringen (China) onroerend goed ‘boom’ is het ‘White building inmiddels bezweken.

Diepe groeven en scheuren verhullen in hoekige vormen en duisternis een vervlogen tijdsbeeld dat veel mensen die het gebouw bezoeken bijzonder raakt en fascineert.


Fotograaf Michael Klinkhamer fotografeerde langdurig ‘The White building’ in Phnom Penh met zijn maakte een reportage waarbij hij stilstaat bij enkele historische feiten en objectieve overpeinzingen.

White Building in Phnom Penh_klinkhamerphoto

Het land Cambodja is wereldberoemd door twee dingen, Angkor Wat, het eeuwenoude tempel complex verborgen in de jungle en de burgeroorlog- zelf-genocide tijdens de Pol Pot- Khmer Rouge periode tussen 1975 en 1979.


Miljoenen toeristen bezoeken dan ook Cambodja jaarlijks om zowel de Angkor Wat tempels te bewonderen, een groots bouwwerk van 900 jaar geleden, maar ook in Phnom Penh een glimp te zien en een idee te krijgen van de “killing fields’.


De brute geschiedenis van de Khmer Rouge, en het onvoorstelbare geweld en menselijk lijden onder Pol Pot.
De film ‘First they killed my father’ van Angelina Jolie ging eind Februari 2017 in premiere in Cambodja en wordt gezien als een uniek poging om de lastige dialoog onder de Cambodjanen te versterken en om in ieder geval in gesprek te gaan over wat er toen allemaal onder het Khmer Rouge regime heeft afgespeeld.

Het ‘White building in Phnom Penh is ook een onderdeel van die geschiedenis.

Temidden van dit alles staat in Phnom Penh een ongeveer 400m lang en 4 verdiepingen hoog appartementencomplex, dat nu inmiddels is ingebouwd tussen de nieuwste woontorens en luxe hotels, dat in de drukte van de stampende vooruitgang in de hoofdstad van Cambodja nog steeds een opmerkelijke rol speelt.

Op zich is de vergelijking tussen het 900 jaar oude Angkor Wat  en het 54 jaar oude “White building” niet zo gek wanneer je naar de staat van het gebouw kijkt.

Het ‘White building is in dat opzicht nu een bewoonde ruïne, aan de buitenkant een gehavend geraamte waarbij je de scheuren en open stroomkabels en waterleiding pijpen ziet lopen en waartussen de gaten in het beton planten en mangobomen voorzichtig doorheen proberen te groeien.

Eens was het gebouw een hagelwit model prestige project met 480 moderne appartementen, gebouwd om de sterk groeiende bevolking en ambtenaren van Phnom Penh adequaat te kunnen huisvesten.

Veel van de oorspronkelijke bewoners werkte in die tijd voor de municipality ofwel de gemeente, en waren goed opgeleid. Het gebouw was toen ondermeer onderdeel voor een groot ‘urban planning’ programma dat was opgezet door de voormalige koning Norodom Sihanouk, die na de onafhankelijkheid van Frankrijk in 1953 Cambodja ambitieus wilde transformeren van een kolonie naar een eigen onafhankelijke en trotse moderne Khmer identiteit.

White Building in Phnom Penh_girl in the stairs_klinkhamerphoto

Na de oplevering in 1963 veranderde het politieke klimaat en de situatie in Cambodja. De oorlog in Vietnam begon en de later vele illegale bombardementen van de US in Cambodja, om de Vietcong uit te schakelen maakte dat de bevolking massaal voor hun veiligheid naar de stad moesten vluchten.


Na de omverwerping van de koning door buitenlandse inmenging (CIA) en daarna de uiteindelijk invasie van de genadeloze Khmer Rouge soldaten in Phnom Penh in 1975.
De daaruit voortvloeiende gedwongen evacuatie van de totale stadsbevolking veranderde Phnom Penh voor vier jaar in een totaal verlaten ”ghost town.”

White Building in Phnom Penh_ inside stairs_klinkhamerphoto

Overlevenden van de Khmer Rouge terreur en genocide kwamen langzaam terug naar Phnom Penh rond 1979-1980 en samen met anderen door de oorlog getraumatiseerde slachtoffers probeerden zij de draad weer op te pakken, maar nu onder een tien jaar durend Vietnamees gecontroleerd bewind.
Nog meer honger en ellende volgde in een toch al volledig verwoeste samenleving met ongeveer 2 miljoen slachtoffers.

White Building in Phnom Penh_family moment_klinkhamerphoto

Die onbeschrijfelijke doem sfeer van die desolate nachtmerrie hangt nu nog steeds over het gebouw.
Een droom die een absolute levende nachtmerrie werd en nu zwaar gehavend, toch een thuis is voor de armsten in Phnom Penh was geworden uit noodzaak.


Terwijl jonge kinderen nu weer lachen en spelen zitten de oudere generaties te samen en praten zachtjes, lachen minzaam maar hun collectieve geschiedenis is vaak onuitgesproken.

Het is tot op heden voor velen een trauma en de cultuur maakt het moeilijk om over verlies en het verleden te pratenIedere familie heeft zijn eigen drama meegemaakt, familieleden verloren en het is deze geschiedenis die dat subtiel reflecteert in dit strenge gebouw.

De nu ongeveer 2500 inwoners van de White building, leven van lagere inkomens, sommige zijn oud en hele gezinnen leven gezamenlijk in de kleine appartementen. Aan de buitenkant van het gebouw is het een chaos. Binnen in de duistere trappen portalen en lange holle gangen is het spookachtig donker.


De individuele appartementen zijn daarentegen schoon en best gezellig, met veel kinderen die met elkaar spelen in de trappenhuizen terwijl oma’s en groepjes vrouwen in de portalen iets van koelte vinden en borduren, haren vlooien of gewoon liggen te slapen in hangmatten.

Terwijl tegelijkertijd rondom de ‘white building’ de onroerend goed investeerders uit China, Japan en Korea hun dure skyscrapers aan het afbouwen zijn en de luxe auto’s, Porches, Lexussen, en Audi’s voor het gebouw af en aan rijden.

Beloven de economische ontwikkelingen in dit land economisch gouden bergen. Het gedoemde ‘White building staat dan nog als een gerafeld monument van vervlogen jaren nauwelijks overeind.

Ooit was de architectuur van de ‘White building’ geïnspireerd op het modernisme van de Franse architect Le Corbusier.
“Open plan living” en rekening houdend met licht en lucht en de behoeft aan gemeenschappelijk tuinen en publieke ruimten in een tropische klimaat.


Er is zeker wel een duistere kant aan een groot verwaarloosd appartementsgebouw, net als overal is er overlast van drugsgebruikers en werkloze hangjongeren, maar tijdens mijn vele bezoeken aan het White building heb ik tot nu toe nooit problemen gehad of gezien.


Ook de soms zwaar getatoeëerde ‘druggies’ lachen maar wat en proberen hier en daar een dollar te regelen om te overleven in de ‘urban jungle’.

Architectonisch is het spel van contrast en contouren met diagonalen en herhalingen prachtig om te fotograferen.
De toekomst van het ‘White building’ in Phnom Penh is in 2017 heel onzeker geworden. In 2019 valt het doek onherroepelijk met een massale onteigening en ontruiming operatie van een paar weken waarna de sloophamer zijn werk doet.

Waar de huidige bewoners dan moeten wonen is onduidelijk. Het regime in Cambodja staat bekend om zijn rechtlijnige manier van handelen en een ieder die zich tegen het bewind uitspreekt of verzet verdwijnt voor jaren in de gevangenis. De slachtoffers als daders behandelen is een veelgebruikte tactiek om sociale onrust te onderdrukken in Cambodja.


De collectieve geschiedenis en verhalen van deze bewoners zullen dan verloren gaan. Daarom is het belangrijk om deze foto’s te maken en het verhaal van het ‘White building’ te kunnen vertellen.

White Building in Phnom Penh_girl walking_klinkhamerphoto

Rem Koolhaas in China


Het CCTV gebouw is ontworpen door OMA​ ​(​Office for Metropolitan Architecture), het bureau van de Nederlandse top architect Rem Koolhaas.

made in holland cctv rem koolhaas 2008

Michael Klinkhamer was voor enkele weken in Beijing aan het fotograferen en publiceerde in 2008 deze reportage voor Miljonair magazine.

De Nederlandse architect Rem Koolhaas wilde niet persoonlijk geassocieerd worden met een luxe blad met als titel “Miljonair” om waarschijnlijk politiek correcte motieven toendertijd.

De redactie van het blad Miljonair wilde desondanks toch aandacht geven aan zijn motieven en filosofie omtrent het bijzondere CCTV gebouw dat officieus af was in Januari 2008 maar uiteindelijk pas in 2012, na een brand en vertragingen in gebruik werd genomen door de Chinese staatsomroep.

“Door een grondige voorbereiding en een toegestaan kort werkbezoek in Rotterdam bij het OMA architectenbureau, voorafgaand aan mijn reis naar Beijing kon ik de maquette, schaalmodel van het CCTV fotograferen en genoeg informatie vinden over hoe Rem Koolhaas tot dit prijswinnende concept voor de oren en ogen van de Chinese staatsomroep was gekomen.”

Eenmaal in China aangekomen was in feite het niet persoonlijk interviewen van Koolhaas een voordeel. Ik had op die manier volledige vrijheid om op eigen beweging en niet geleid te worden door hapklare brokken uit de PR machine van OMA en Koolhaas mijn eigen onderzoek te doen.

Door urenlange wandelingen rondom het bouwproject de maken en vanuit alle mogelijke hoeken en standpunten foto’s te maken. zowel van het gebouw als de leefomgeving eromheen.

Deze aanpak resulteerde in een serie unieke sfeerbeelden, portretten en de documentatie van een belangrijk moment in de ontwikkeling van het ‘Central Business District’ in Beijing maar ook voor mij persoonlijk als architectuurfotograaf en in feite ook als straatfotograaf.

Een vorm van fotografie die ik later vanaf 2010 tot 2020 intensief heb gedaan in voornamelijk Cambodja met mijn onderneming vanuit Phnom Penh: https://klinkhamer.calltheone.com/en/cambodian-photo-tours/

Zoals toen in 2008 vlak voor aanvang van de Olympische Spelen nog met hoop en positiviteit naar de Chinese overheid werd gekeken, zijn we in 2021 inmiddels terug op aarde met betrekking tot China en is van de beloofde “openheid” tot op heden weinig tot niets terecht gekomen.

De CCP heeft in de periode van 13 jaar indruk gemaakt met de China‘s Belt and Road Initiative (BRI) (一带一路) uitgerold dat een verbinding maakt tussen China, en de rest van Azie, Afrika en Europa.

Een gigantische infrastructureel netwerk via land en water. Met als doel het versterken en verbeteren van de economische activiteiten en handel in de wereld met China als drijvende kracht.

Het CCTV gebouw functioneert daarbij in feite de ogen en oren van de CCP en is als zodanig van enorme importantie.

Hier herplaatst ik de CCTV of Made in Holland reportage aangevuld met meerdere portretten en andere nog niet eerder gepubliceerde foto’s uit Beijing 2008.

Night in Beijing cctv 2008
streets of Beijing at night
cctv Beijing streets construction 2008
CCTV Building Beijing compilatie
Compilatie van foto’s zoals gebruikt in het Miljonair magazine artikel.

“Een gevoel van onwerkelijkheid overvalt me wanneer ik op Beijing international airport land en buiten alles in een geel stoffige laag lijkt ze zijn gehuld.

Het is de winter van 2008, China en vooral Beijing is een grote bouwput. Mijn opdracht is om een fotoreportage te schieten en een artikel te schrijven over het CCTV ( China Central Television ) gebouw dat door onze Nederlandse top architect, Rem Koolhaas is ontworpen.

Ook mocht ik voor Nikon-Pro magazine een serie foto’s maken met hun laatste top camera model de D3, de 24-70mm en de 12-24mm F2.8 lenzen. Apparatuur die juist op tijd zijn uitgekomen voor de Olympische Spelen van 2008.

Nikon lanceert net als Canon en andere top camera merken dan hun laatste pro camera’s. Om de internationale pers fotografen met het beste materiaal tot hun beschikking die foto’s te laten maken die voorheen onmogelijk leken te schieten te zijn.

Snellere lenzen, meer foto’s per seconde en beter technische innovaties om Olympische records vast te leggen. Daarnaast wilde ik een serie portretten maken en ook die andere prestigieuze gebouwen fotografen die door de wereldtop architecten in Beijing werden gerealiseerd.

Alles stond toen in het teken van de Olympische spelen en om China als opkomende wereldmacht in een gouden glans van grootsheid, macht en aanzien te geven.”

Chinese construction worker Beijing

“Die bepaalde periode van ongeveer zes weken in China in 2008 waren op vele manieren het begin van mijn vernieuwde zoektocht in de journalistiek en fotografie en resulteerde in mijn persoonlijke en professionele nieuwe identiteit als fotograaf en schrijver.”

chinese construction worker

Op het eerste gezicht lijkt het CCTV gebouw op een enorme broek

In het hart van het CBD het zakendistrict van Beijing, de metropool​ ​waar zeventien miljoen mensen wonen en werken, draait de bouw op volle toeren.

Er wordt 24/7​ ​uur per dag wordt doorgewerkt. Op 235​ ​meter hoogte verlichten flitsende las​-​lichten​ ​en vuurstralen de nacht. Bouwkranen​ ​bewegen traag om immense schildplaten,​ ​bedoeld om de constructie te verstevigen,​ ​op hun juiste positie te krijgen.

Terwijl ik daar zo sta nog met een ‘jetlag’ in de koele avond,​ ​razen auto’s via een achtbaan fly-over​ ​boven mij langs. De lucht is smerig; veel​ ​voetgangers en fietsers dragen een mondkapje.​ ​

Boven me klinkt het bouw geweld​ ​van de duizenden arbeiders die bezig zijn​ ​aan Beijings grootste prestigeobject. En​ ​opeens realiseer ik me ook dat het gebouw​ ​nooit op tijd klaar zal zijn voor de Olympische​ ​Spelen.

De sfeer is als van een science fiction film en ik voel me daarbij zeer geïnspireerd.

Gebouw van de grote getallen​

In de constructie van het nieuwe​ ​televisie- en communicatiecentrum is​ ​10.000 ton staal verwerkt. Het gebouw moet 465.000 m2 aan kantooroppervlak​ ​gaan omvatten en ruimte bieden aan 54​ ​etages, 76 liften, 15 productiestudio’s, 17​ ​nieuws studio’s en 10.000 medewerkers.


Om een idee te geven van de schaal van​ ​het project: op de bouwlocatie zouden​ ​29 Boeing 747’s naast elkaar kunnen
worden geparkeerd. Naar verwachting​ ​wordt het CCTV pas in 2009 opgeleverd.

De prijs van prestige

De totale kosten van het complex zullen​ ​de 600 miljoen euro ruimschoots overschrijden.
De torenhoge prijs en de aarzeling​ ​van de Chinese regering om na zo’n​ ​kostenpost nog meer grootse projecten door westerse architecten te laten realiseren,​ ​was voor de toen nieuw geïnstalleerde​ ​president Wen Jiabao in 2003 reden​ ​genoeg om de bouw en financiering te​ ​heroverwegen.

Het doorrekenen van het​ ​project nam een jaar in beslag; toen werd​ ​het de Chinezen duidelijk dat het te laat​ ​was om de bouw nog te stoppen. Al was​ ​het alleen maar omdat dat een enorm gezichtsverlies​ ​zou betekenen.

En dus werd​ ​besloten om door te bouwen, al werden​ ​er tal van kostenbesparende maatregelen​ ​getroffen. Desondanks blijft de visie van​ ​Rem Koolhaas vrijwel onaangetast – zijn urban visie op de hoofdstad van een wereldmacht​ ​in de 21ste eeuw.


Terwijl in China werd gediscussieerd​ ​over de kosten, waren mensenrechten groeperingen​ ​en media in het Westen vooral bezig met de morele kant van Koolhaas’​ ​bouwwerk. Want hoe kun je als gerenommeerd
westerse architect een ‘showpiece’​ ​bouwen voor een communistisch​ ​regime, dat mensenrechten en vrijheid
van meningsuiting compleet naast zich​ ​neerlegt?

Rem Koolhaas zelf vindt dat het werk​ ​voor CCTV juist een bijdrage kan leveren​ ​aan een grotere openheid van het bewind;​ ​de open structuur en brede toepasbaarheid​ ​van het project is juist met die gedachte​ ​ontworpen.

In 2004 zei hij in het​ ​VPRO-programma R.A.M.: “Ik ben ervan​ ​overtuigd dat de staatstelevisie geprivatiseerd​ ​zal worden, daarom doen wij dit​ ​gebouw.”

“De privatisering en digitalisering van de media in China zal voor een uiteindelijke​ ​bevrijding zorg dragen. Als het​ ​niet lukt om die bevrijding rond 2008 te​ ​bewerkstelligen, zal ik dat onmiskenbaar​ ​persoonlijk als rampzalig ervaren.” Aldus Koolhaas.

CCTV Building under construction

Openheid als sleutelwoord

Op een oppervlakte van circa 20 hectare​ ​realiseert het Britse ingenieursbureau​ ​Arup de bouw van het complex. Het
technologisch gedurfde en baanbrekende​ ​ontwerp van de als avant-gardistisch omschreven​ ​Rem Koolhaas is zo vernieuwend​ ​dat de constructie alleen dankzij recent​ ​ontwikkelde architectuur software is te​ ​realiseren.

Dat is des te belangrijker,​ ​omdat Beijing in een aardschok gevoelig​ ​gebied ligt. Het is een vereiste dat het​ ​gebouw schokken van 7+ op de schaal van​ ​Richter kan doorstaan. Een van de moeilijkheden​ ​daarbij is dat in de twee torens​ ​geen echte kern aanwezig is, terwijl ze​ ​toch stevig genoeg moeten zijn om de op​ ​de constructie inwerkende krachten (niet​ ​alleen aardschokken, maar ook de winddruk​ ​en trillingen) aan te kunnen.​

​De oplossing is even krankzinnig als​ ​geniaal: diamantvormige beplating aan​ ​de buitenkant van de torens. Op het eerste​ ​gezicht lijken deze platen decoratief, maar ze zorgen ervoor dat de beide diagonalen​ ​​langsbalken genoeg steun geven aan​ ​de oneven gewichtsverdeling erboven.​

​Deze ‘grid mesh’ bepantsering is daarmee in wezen het​ ​primaire steunsysteem van het gebouw;​ ​een technische wereldprimeur.

Security guard in Beijing subway

De beide torens hellen tien graden over​ ​en zijn met elkaar verbonden door middel​ ​​van een veertien etages hoge overspanning​ ​op respectievelijk 210 en 235 meter​ ​hoogte.

In de twee torens zullen zowel de​ ​televisieredacties als de administratieve​ ​diensten van CCTV worden ondergebracht.

In het op grondniveau gesitueerde​ ​mediapark, de zogeheten black box, zullen​ ​in drie etages – deels ondergronds –
de televisiestudio’s en de technische faciliteiten​ ​gehuisvest worden.

Op het dak​ ​van de black box wordt een parklandschap​ ​gerealiseerd door de Nederlandse​ ​firma Inside Outside van Petra Blaisse.

Het gebouw is ontworpen met ‘openheid’​ ​als sleutelwoord; door middel van​ ​een interne loop kunnen de medewerkers en bezoekers door het gebouw bewegen;​ ​in de ene toren naar boven, dan over​ ​ de brug, en vervolgens in de andere toren​ ​weer naar beneden.

“Wat me fascineert​ ​aan het communistische systeem,” aldus​ ​Koolhaas in R.A.M, is dat het formele​ ​respect voor collectiviteit nog sterk genoeg​ ​i​s om dit loop-ontwerp als zodanig​ ​te herkennen.”

De kern van de overhangende​ ​torens zijn overigens wel volledig​ ​verticaal – even is overwogen om ook de​ ​liftschacht onder een hoek te bouwen,​ ​maar dit had het prijskaartje met 20 miljoen​ ​euro verhoogd.​ ​

Naast het gebouw is plaats voor het ‘Television Cultural Centre’ met een theater​ ​voor 1.500 bezoekers, danszalen en​ ​opnamestudio’s. Daarnaast komt in een​ ​van de torens het Mandarin Oriental, een​ ​vijfsterrenhotel met driehonderd uiterst​ ​luxe kamers.

Spiegel van de Chinese ziel​

Na mijn eerste confrontatie met het gebouw,​ ​gehuld in de nachtelijke duisternis, ben ik​ ​er nog niet uit. Indrukwekkend is het wel.
Maar is het mooi? Doet het wat met je? Is​ ​d​i​e beloofde schoonheid, vernieuwing of​ ​openheid al te bespeuren?

Gelukkig is het​ ​de volgende dag prachtig weer: een strakblauwe​ ​lucht en een licht zonnetje. Dan​ ​ziet alles er waarschijnlijk beter uit. Vanuit een taxi​ ​zie ik het gebouw steeds weer opdoemen​ ​aan de skyline van Beijing.

Het is echt een​ ​opmerkelijk bouwwerk, dat zich door zijn​ ​hoekigheid, harde lijnen en asymmetrische​ ​vorm niet makkelijk laat definiëren.
Daarom besluit ik om me enkele kilometers​ ​van het gebouw af te laten zetten en​ ​​ernaartoe te wandelen.

Zo kan ik vanuit​ ​een telkens veranderend gezichtspunt dewijze waarop de kolos zich tot het straatbeeld​ ​van Beijing verhoudt, bestuderen.

Beijing streets view with CCTV 2008

Tijdens mijn wandeling zie ik wat zich in​ ​feite afspeelt in Beijing: De oude hutongs​ ​(Chinese straatjes en buurtjes) zijn in verval​ ​en staan in de schaduw van de hoogbouw​ ​van het zakendistrict.

Het zijn twee aparte​ ​werelden, wat nog eens wordt benadrukt​ ​door de enorme muur​/schutting​ waarmee het CCTV​ ​gebouw​ ​van pottenkijkers wordt afgeschermd.


Ook die muur komt uit de koker​ ​van Koolhaas. Geen alledaagse schutting​ ​met wervende foto’s van wat er uiteindelijk achter moet verrijzen, maar een muur​ ​met roest en Chinese leuzen uit vervlogen tijden.

Arty en geheel volgens de laatste​ ​trend in urban grunge.
De buurtbewoners en voorbijgangers die​ ​ik naar hun mening vraag over het gebouw,​ ​trekken hun schouders op: “Me don’t like.​ ​Not Chinese. Too expensive too!”

Nee, de​ ​liefde van het volk voor het mega bouwsel is​ ​nog niet echt te bespeuren.

CBD police in Beijing 2008_bw
cctv beijing 2008 behind the scenes
chinese CCP man Beijing 2008_bw

Ik vervolg mijn weg en neem een kijkje​ ​achter de coulissen. Ik besef dat alles wat ik​ ​daar nu aantref, over een à twee jaar verdwenen​ ​zal zijn.

Beijing, eigenlijk heel China, is​ ​in sneltreinvaart aan het moderniseren – het​ ​is de grootste bouwput ter wereld. Het gebouw is een geblindeerde reus​ ​vol dreiging. Een machtssymbool van​ ​een supermacht met vele gezichten​.​

Intimidatie van een grootmacht

Ter voorbereiding van mijn bezoek aan​ ​Beijing bezocht ik het hoofdkantoor van​ ​OMA in Rotterdam, waar ik de officiële​ ​presentatie maquette te zien kreeg.

Op die kleine​ ​schaal, en met de nodige fantasie, krijg je​ ​nog wel een gevoel van begrip voor de positieve​ ​doelstellingen, met als sterkste argument​ ​de communicatieve openheid van het gebouw.

Maar wanneer ik eenmaal aan​ ​de voet van deze in aanbouw zijnde kolos sta, verdwijnt dat​ ​gevoel compleet. Het gebouw is nu nog een donkere,​ geblindeerde reus vol dreiging.

Met​ ​name de overhellende torens stralen pure​ ​intimidatie uit. Het is een machtssymbool​ ​van een supermacht met vele gezichten.​ ​

Dat Koolhaas zich zou kunnen vergissen​ ​in China, in de beoogde openheid​ ​van het regime, blijkt van een kinderlijke​ ​naïviteit. Zijn motivatie om ’s werelds​ ​grootste kantorencomplex neer te zetten​ ​in Beijing, lijkt eerder gebaseerd op​ ​de ambitie om iets te kunnen bouwen dat elders in de wereld onmogelijk zou zijn.

“We moesten kiezen of we iets in China​ ​wilden maken of in het New York van na​ ​9/11”, aldus Koolhaas tegen de VPRO.”

Dat​ ​het staatsinstituut CCTV de bevolking een​ ​gecontroleerde en gecensureerde waarheid​ ​blijft presenteren, werd eens te meer​ ​duidelijk toen tijdens mijn verblijf in China de hel losbrak in het door​ ​China geannexeerde Tibet.

Terwijl de​ ​wereldopinie steeds meer in verzet komt​ ​tegen China’s dubbele moraal en oproept​ ​tot het boycotten van de Olympische Spelen, is het CCTV-gebouw nu al in een,​ ​letterlijke, spagaat beland.

Openheid of​ ​staats propaganda? Communisme of kapitalisme?
Misschien is dat wel de ware​ ​visuele boodschap en vraagstelling van het CCTV complex. 

cctv photo beijing 2008