Call TheONE
Menu

Jan Cremer; Het echte verhaal en prachtige portretten van de schrijver en kunstenaar

Hij, Jan Cremer, kunstschilder en schrijver van de onverbiddelijke Nederlandse bestseller ‘Ik Jan Cremer’ uit 1964 heeft nog altijd een strak en stoer verhaal.

Jan Cremer, het icoon van de jaren zestig. De sensatie van toen, de legende van nu. Klinkhamer bezocht de schrijvende kunstenaar en niet te vergeten oud-redactielid van ‘De Haagsche Post’ (1963) in zijn Italiaanse domicilie. Een gesprek over zijn werk en leven, de maagd Maria, zijn eeuwige onrust en zijn  weinige “regrets.”                                                                                                                                  

Jan Cremer op een Harley Davidson
Jan-Cremer-rebel-jaren

Jan Cremer was de eerste schrijver die in de Nederlandse literatuur een verpletterende, onverbloemde indruk achterliet over oorlog, rebellie, sex, vrouwen, humor, reizen en het harde leven als eenmans guerrilla.

Hij, verkocht meer dan 12 miljoen boeken, over de hele wereld. Deed ‘het’ onder meer met filmster Jayne Mansfield, en met Velvet Underground-zangeres Nico en met de genadeloze vrouw uit zijn dromen, de Magic Nana (MK: Jan Cremer, tweede boek, 1966).

Jan Cremer, is nu tachtig jaar. Nog altijd rusteloos, stoer en bovenal helemaal zichzelf.

Jan-Cremer-kunstenaar

Tussen de schuifelende marktbezoekers, boeren en Italiaanse schonen in bontjas, loopt Jan Cremer breedgeschouderd, ferme tred, hier en daar ontspannen handenschuddend met enkele dorpsbewoners.

Samen met Babette, zijn blonde vrouw en een voormalig topfotomodel, lopen ze het terras van Café des Arts op. Ze zijn een opvallende verschijning tussen de kleine, Italiaanse bergdorp bewoners.

Jan Cremer is dol op Ruïnes in Italië

“Hier in Umbrië leven we het grootste deel van de zomer”, vertelt Jan Cremer. “De ligging is perfect in de driehoek Lazio, Toscane en Umbrië. We wonen op een stuk land van veertien hectare. Op dit oude Etruskische landschap bouwen we rustig aan ons huis en atelier.

We kwamen hier terecht via een bevriende galeriehouder. Ik hou van keihard werken, maar het komt erop neer dat restaureren vakwerk is. Wat ik na een dag ploeteren opbouw, breken die lokale vaklieden dan weer af en doen het dan precies zoals het hier al eeuwenlang gaat. We wonen hier nu twaalf jaar.

Alles staat strak en is bijna klaar. Er staan 247 olijfbomen op ons land. De olijfolie oogst is net binnen en gisteren heb ik nog de hele dag olie staan persen. Het mooie boerenleven hier, wissel ik af met het drukke bestaan van schilderen en schrijven in Parijs, Amsterdam en New York. In Parijs heb ik mijn schrijfhok; hier mijn schildersatelier.”

Cremer zegt dat kunstenaars werken met hun oergevoel

“Schrijven doe ik in mijn Parijse atelier dat ooit toebehoorde aan de beeldhouwer-kunstschilder Amadeo Modigliani. Iedere traptrede en scheur in dat huis ademt de sfeer uit van de grote kunstenaars uit het verleden: Picasso, Soutine, Camille Claudel, Modigliani en nu van Cremer.

Mijn laatste boek ‘Cremer 3’ (2008) is grotendeels daar geschreven; getypt op mijn typemachine, de Triumph Gabrielle. Er zijn zes van die typemachines in mijn bezit en ze staan op verschillende plaatsen op de wereld. Dan kan ik overal werken met hetzelfde lettertype.

Waarom ik niet met een tekstverwerker wil werken heeft te maken met mijn theorie en oergevoel. Iedere letter moet definitief in het maagdelijke papier worden gehamerd. Ik heb ook niks met computers, Twitter of Facebook, en zo.”

Zo ontstond het woeste beest, de barbarist, de legende Cremer

“Daar in Montparnasse, in diezelfde Parijse buurt, bij de rue Santeuil heb ik ooit het echte kunst schildersvak geleerd.” Cremer hield op jonge leeftijd experimentele ‘Peinture Barbarisme’-exposities in Den Haag rond 1957-1959. Hij leefde toen al voor de kunst en de publiciteit. Snel werd hij bekend als de barbarist, het ‘woeste beest’ en liet met schitterend woest en wild schilderwerk zijn talent spreken.

Begeleid met forse uitspraken in kranten: “Rembrandt, wie is dat? Ik heb geen verstand van sport!” en “Ik sodemieter verf op een doek, ik druip, ik spat, ik sla, ik schop, ik vecht met verf. Soms win ik.”.

Juist door die uitspraken bewerkstelligde Cremer snel landelijke bekendheid. Voor zijn barbaristische kunstwerk ‘La guerre Japonaise’ vraagt hij in 1959 het destijds astronomische bedrag van één miljoen gulden (€ 440.000). Een bedrag dat in die tijd insloeg als een bom.

Het doek is er nog”, vertelt Cremer, “Het staat nu in mijn opslag en gaat naar het Jan Cremer Museum in Enschede. Ik wilde het toen eigenlijk niet verkopen; ook nu nog niet.”

Jan-Cremer-1958

Ik Jan Cremer, belichaming van de antichrist

“Na het verschijnen van mijn debuutroman in 1964 ‘Ik Jan Cremer’ was ik opeens rijk en beroemd. Voor die tijd was ik straatarm en leefde van de zon en de wind op het nog onbekende eiland Ibiza. Daar ben ik toen serieus en in het geheim gaan werken aan mijn boek.

Ook schilderde en exposeerde ik ook op het eiland en had veel succes. Bij terugkomst in Nederland is uiteindelijk door uitgeverij De Bezige Bij ‘Ik Jan Cremer’ gepubliceerd. Het resultaat is bekend. Echt rooskleurig was dat allemaal niet.

Voor keurig Nederland was ik een soort belichaming van de antichrist; en stond qua imago gelijk aan de toen even rebelse en als smerig bekend staande Rolling Stones. Constant werd ik nagekeken, uitgescholden en geweigerd in restaurants. Zelfs het huis van mijn moeder in Enschede werd s’nachts beklad en in brand gestoken.

Hield het snel voor gezien en emigreerde naar Amerika waar ik nog gewoon over straat kon lopen.” In New York schrijft hij ‘Ik Jan Cremer, tweede boek’ en een soft porno en tieten boek ‘Made in the USA’. Binnen twee jaar is Cremer ook in Amerika uitgegeven en ondanks de, naar eigen zeggen, slechte vertaling, een absoluut fenomeen.

Plotsklaps wereldberoemd staat hij op vierentwintigjarige leeftijd als eerste en enige Nederlander met zijn boeken in de top van de Amerikaanse bestseller lijst. Cremer woont vervolgens jarenlang in het legendarische ‘Chelsea Hotel’ en heeft daar ook zijn atelier (Cremer 3).                      

         

Jan Cremer cultheld in Nederland
Ik-Jan-Cremer-boek-omslag
Jan-Cremer-on-Harley-Davidson in Amsterdam

Elf jaar van bloed zweet en tranen voor Jan Cremer

“We wonen nu in Italië omdat deze plek voldoet aan mijn eisen op het gebied van centrale ligging en bereikbaarheid. Het had ook ergens anders hoger op een berg in een kouder en onherbergzaam gebied kunnen zijn. Liever nog eigenlijk! Ik hou van de kou, van regen, storm en donkerte.

Maar ik krijg mijn geliefde vrouw Babette niet meer die kou in. Ze heeft al genoeg offers moeten brengen op dat gebied tijdens mijn werk aan mijn boek ‘De Hunnen’. Geschreven in het Twents-Duits grensgebied bij Ootmarsum tussen troosteloze akkers en Saksische grafheuvels.”

 ”De Hunnen heeft uiteindelijk meer dan elf jaar geduurd. Vier jaar van minutieuze voorbereiding en wereldwijd archief-onderzoek. Zeven jaar schrijven. Elf jaar van bloed, zweet en tranen. ‘De Hunnen’ is mijn magnus opus. Een journalistieke oorlogstrilogie van meer dan 1500 pagina’s, gebaseerd op historische feiten.”

Geloofd Jan Cremer in god?

Jan Cremer stelt na enkele koppen koffie voor om met mij het kerkje tegenover het terras te bezoeken en de lokale muurschilderingen te bewonderen. Het lijkt mij een erg goed plan.

Heeft Jan Cremer misschien ergens enig gevoel van schuld en boete? Hij was immers ooit de vleesgeworden antichrist en kunstvijand nummer 1. Benieuwd naar de diepere religieuze gevoelens van Jan Cremer wandelen we de eeuwenoude kerk binnen.

Jan-Cremer-kerk-maria

Met opvallend respect en geruisloze stappen loopt hij door het kerkje. Cremer slaat een kruisje bij het oversteken van het middenpad in de kerk. Het altaar, prachtig versierd, bekijkt hij met bewondering en een lichte glimlach.

“Ik kom uit een Hongaarse gegoede katholieke familie. Maria is daar een heilige, ook mijn heilige. Onze olijfolie heet ook ‘Santa Maria-Vergine delle Olive. Ons huis staat in de buurt van het dorpje Santa Maria. Dat is een bewuste keuze geweest. Ben niet gelovig, wél gottglaubich zoals dat in Duitsland genoemd wordt. Ik geloof in een hogere macht.” Goedgelovig? versta ik. “Wat?”, vraagt Cremer, “Nee, niet goedgelovig, dat ben ik zéker niet.”

We lachen nog wat op ingehouden toon net als ondeugende koorknaapjes tijdens de mis. Op gedempte fluistertoon vertelt Cremer verder dat hij altijd, maar dan ook altijd een Mariabeeldje als kleine talisman in zijn broekzak heeft zitten. “Anders ga ik de straat niet op. Ik geloof in een hogere macht. Maria is mijn heilige. Dat vind ik ook een mooi beeld, het Mariabeeld. Kerstfeest vier ik nooit. Ik heb het niet zo op de kerstdagen.” (Zie de nouvelle ‘Sneeuw’ uit 1976.)

Keiharde vernedering

Mijn moeder was opgegroeid met haar Hongaarse familie en met de kerk, maar in Holland waren wij zogenaamd Hongaars-Katholiek. Dat betekende uitslapen ‘op zondag’”, grinnikt Cremer. “Moeder en ik werden in de kerk van Enschede gemist. Na de oorlog waren we eensklaps dakloos en straatarm.

Soms kwam de pastoor aan de deur vragen waarom we niet naar de kerk kwamen. Daar was mijn moeder niet van gediend. Ze zei als je de priesters wilt verjagen moet je ze om geld vragen. Dat deed ze. Daarna hebben we die schijnheiligen nooit meer gezien.

Mijn moeder was een donkerharige schoonheid, in welvaart grootgebracht. Voor mijn moeder was het leven in Holland een grote vergissing en een keiharde vernedering. Ik ben door haar ook altijd voorgehouden om zo snel mogelijk weg te komen uit Enschede.

Op mijn veertiende vluchtte ik al naar Parijs en op de eerste werkdag na mijn l6de verjaardag ging ik bij de mariniers. Ik heb er sindsdien nooit meer een nacht geslapen.” Er valt een diepe stilte. Cremer kijkt me strak aan met zijn ijsblauwe ogen. 

De relaties en verloren liefdes van Jan Cremer

 “Ik heb door mijn karakter en mijn onrust veel grote liefdes rucksichtlos achtergelaten. Er zaten veel lieve en goeie meiden bij. Ik heb daar dan ook wel verdriet van gehad en ben daar nu op latere leeftijd niet trots op. Dat had ik soms ook anders kunnen doen. Spijt, dat klinkt wel zwaar. Het Engelse woord regret is beter”, zegt Cremer in een poging om het privé-onderwerp te verlichten.

 “Achteraf ben ik die vrouw gaan haten die mijn Amerikaanse dochter heeft afgenomen. Haar moeder stond aan de top in de New Yorkse balletwereld. Een prima ballerina oorspronkelijk uit België.” Die ellende heeft me drie jaar van mijn leven gekost. en dat vergeef ik haar nooit. Maar ja, zo hard is het leven.”

De biecht is daarbij afgenomen, we kijken nog naar de fresco’s en religieuze schilderijen van Pietro Perugino. “Prachtig! Heerlijk om hier te kijken en te genieten”, fluistert de voormalige kunstbarbaar zachtjes.

We verlaten de kerk en lopen de zonnige materiële wereld weer in. Ik vraag Cremer naar zijn mening over de huidige situatie in de wereld zijn mening over de dreiging van directe armoede in Europa.

Cremer: “De crisis en de eventuele armoede zijn misschien wel goed om het kaf van het koren te scheiden.

Ik heb in kindertehuizen gezeten. Mijn moeder kon door geldgebrek niet voor mij zorgen. Ik ken armoede, echte armoede: halfje brood, beetje kaas… En dat voor de hele week. En alleen op zaterdagavond kon de kachel aan. Echte armoede! Ik voel me helemaal thuis met armoede.

“Het enige waar ik me zorgen over maak bij deze crisis, zegt Cremer lachend, dat ze die mij die weer in de schoenen schuiven. Dat ik het weer gedaan heb! Stel dat er op een gegeven moment geen geld meer bij de bank is, dan kan ik onze olijfolie ruilen voor brood, meel en wijn”.

We ruilen ruil onze olie nu al in Parijs, Basel, Berlijn en Antwerpen bij bevriende restaurateurs en dat wordt verrekend met overnachtingen en diners. Dat deden we vroeger ook al, ‘barteren’ met schilderijen voor eten en onderdak.

Voor politiek heb ik totaal geen interesse, lees de internationale kranten en bekijk de cultuur pagina’s. Ik lees veel liever historische boeken en reisverhalen. Bijna geen romans. Veel auteurs willen van die ‘te mooie’ zinnen schrijven. Ik heb daar geen geduld voor en ga puur voor inhoud, kennis en informatie. Over zaken die mij bezig houden.

Jan Cremer wil weer theater maken

Wat ik mij wel eens afvraag waarom ik niet gevraagd wordt om een nieuw toneelstuk te schrijven. Ik ben een theater mens en heb veel theaterstukken geschreven. Met veel succes. In Nederland, België en Duitsland heeft dat volle zalen getrokken. Het is allemaal zo’n ingeslapen zooitje in Holland op cultureel gebied. Ook op het gebied van de Nederlandse literatuur.

Het is allemaal slappe, onleesbare, krampachtige ziekenfonds literatuur.

Met de beste wil kan ik dat echt niet lezen! Het gaat vooral over allerlei enge ziektes en zo. De enige Nederlandse schrijver die ik graag blijf volgen, is Jan Brokken. Ik heb hem weleens de Nederlandse Graham Greene genoemd; die mag ik wel graag lezen.

Verder is de Nederlandse literatuur voor mij niet interessant: te zielig, krampachtig en saai. Ze gooien elkaar letterlijk dood met allerlei prijzen. Het zal ook verder nooit wat worden in de wereldliteratuur. Ik beschouw mijzelf ook niet als een Nederlandse schrijver.

Ik beschouw mijzelf als Duits-Angelsaksisch wat betreft schrijfstijl. Niemand kan zich met mij vergelijken in Nederland. Ik zit meer in de hoek van Kurt Malaparte van het boek ‘Kaputt’ of Ruth Scurr’s ‘Fatale Zuiverheid’. In de New York Times werd ik vergeleken met Maksim Gorky, Jean Genet, Henry Miller en Louis-Ferdinand Celine.” 

‘Ik moet nog steeds beginnen’

Jan-Cremer-Dutch-painter

De ochtend is om, en we rijden naar zijn huis annex atelier tussen de, olijfboomgaarden voor een uitgebreide lunch. Korenvelden staan nu leeg en de wijngaarden zijn aan het vergelen. We slaan af bij een onverharde weg en zigzaggen verder over rotswegen.

Bij aankomst is het uitzicht over het landgoed prachtig en de volledige stilte op het land is indrukwekkend. Cremer: “Dit is eigenlijk mijn eerste huis dat ik heb gebouwd, maar ik ben hier niet gebonden. Ik ben een opgejaagd dier, zeg maar een vos. Ik denk nog altijd: Morgen moet ik beginnen.

Ik ben nu tachtig jaar en ik moet nog steeds beginnen. Mijn laatste boek of schilderij is goed, maar morgen doe ik het nog beter.” We lopen door het ruim opgezette schildersatelier. Cremer laat een serie reusachtige doeken zien die voor het Jan Cremer Museum bedoeld zijn.

Sommige zijn nog niet af; de bijzondere geur van verse verf hangt in de ruimte. “Dat ruik ik na een halve eeuw niet meer”, zegt Cremer.” In het atelier spreekt hij vrijuit over zijn kunst zonder cynisme, achterdocht of pogingen om publicitair te choqueren.

Iets wat jaren geleden een vast ritueel was en journalisten tot wanhoop dreef en de natie met sappige quotes en oneliners in verwarring bracht.

Een schilderij is nooit of mooi of lelijk

“Wat voor mij belangrijk is, is niet of Willen de Kooning of Karel Appel of wie dan ook hoger op de kunst ladder staan. Ik heb hierover een theorie. Ik ben academisch gevormd en ik heb enorme materiaalkennis. Dat vind ik heel belangrijk.

Al jonge schilder in Parijs leerde ik hoe kunstschilders hun eigen verf maakten met olie en pigmenten. Ook realiseerde ik me dat iedereen die een beetje met een kwast kan rommelen een mooi schilderijtje kan maken. Dat is voor mij helemaal niet moeilijk. Zó mooi kan ik schilderen dat de tranen van schoonheid over je wangen zullen stromen!

Ik draai juist moedwillig die cultuur de gevoelige nek om! Door de traditionele waarden drastisch om te keren, bereik ik wat ik wil. Dat deed ik al in 1959 en nog steeds. “Schilderen is de kunsthistorie vernietigen” Een mooi-lelijk-schilderij maken is moeilijker en dat is juist voor mij belangrijk. Mensen moeten schrikken en versteld staan.

Ook nu nog anno 2021 roepen ze bij zogenaamd gerenommeerde moderne kunstgaleries “Het is wel erg wild wat je maakt. Dat durven wij  zo niet te exposeren.” Ik ben de cultuur altijd een paar stappen voor geweest. Iedereen was in de jaren zestig bezig met abstract expressionisme.

Ik werkte al in 1964 aan de schilderijen met koeien, de Hollandse landschappen en de beroemde tulpen die ik schilderde in New York. Ik was en ben iedereen altijd ver vooruit. Geen grootspraak, maar een feit.”Heb je toch niet het idee dat je schrijfwerk je schilderwerk heeft geremd?”, vraag ik. “Nee hoor, ik kan gewoon niet anders.

Als er ook maar één moment of ingeving was geweest dat me had doen beslissen om, óf alleen maar te schrijven, óf alleen nog te schilderen dan had ik het gedaan. Gelukkig, of helaas, dat weet ik niet, doe ik het beide. Ik kón en kán niet anders.

Jan Cremer de kunstenaar en schrijver blijft altijd op zoek naar iets nieuws

Ik kijk trouwens vrijwel nooit terug maar altijd voorruit. Recht zo die gaat. Ben nog volgeboekt tot 2040.”

Jan Cremer portrait 2012

Cremer kijkt in de ondergaande zon. Er bekruipt mij een gevoel alsof de eenzame volksheld uit mijn jeugd een tevreden mens is. Cremer: Tevredenheid staat niet in mijn woordenboek. Is niet mijn streven.

Ben in feite altijd op zoek, volg mijn gevoel en ga sowieso mijn eigen gang. Je bent dan vóór mij of tegen mij. Daar is mijn hele bestaan op gebaseerd. Daar teer ik op en daar prijs ik me zelfs gelukkig mee. Er komen dagelijks stapels uitnodigingen en aanvragen binnen voor van alles, maar aannemen doe ik er hoogstens eentje.

Dat ik dit interview doe is een uitzondering. Ik ben geen figuur voor society. Ik ben een eenling en hoor nergens bij. Er is wat mij betreft ook totaal geen verschil tussen hoe ik daar vroeger mee omging en nu.

“Zelfs dit interview, nu of vroeger, mijn antwoorden zijn hetzelfde. Behalve misschien dit: het vervelende van ouder worden is dat je wat milder wordt.” – Jan Cremer.

Marilyn Monroe en de magie van fotograaf Milton Greene.

Monroe’s schoonheid is tijdloos. Haar prachtige lach en onweerstaanbare schoonheid vastgelegd op duizenden foto’s zijn nog altijd, als je er even op let, over de hele wereld te zien. 
5 augustus 1962, nu precies achtenvijftig jaar na haar tragische dood laten unieke foto’s van fotograaf Milton Greene de weerslag van hun vriendschap en liefde voor de camera zien. Een eerbetoon aan Norma Jeane (Los Angeles 5 augustus 1962) en fotograaf Milton Greene.

Michael Klinkhamer ontdekte bij toeval zeer bijzondere foto’s van Monroe en Milton Greene en raakte gefascineerd. Vooral de vrij onbekende “The Black Sitting” uit 1956 viel op door de ongepolijste studio sfeer. Michael sprak naar aanleiding hiervan met Joshua Greene, de zoon van Milton Greene, in die begin jaren dé favoriete fotograaf van Marilyn Monroe.     

Tekst Michael Klinkhamer Fotografie Monroe images by Milton H. Greene ©2011 Joshua Greene/ Monroe 

Nog voordat Monroe in 1956 trouwde met Arthur Miller, woonde ze enige tijd bij Milton en zijn jonge gezin in. Zij was daarbij ook regelmatig de babysit van Joshua. “Ik weet het nog goed”, vertelt de nu 54-jarige Joshua. “Ze deed mij vaak in een schuimbadje en met haar op bed knuffelen was heel gewoon. Ik was zelf ook vaak model voor mijn vader en speelde tussen de camera statieven en achtergrondrollen met allerlei beroemdheden, zoals Grace Kelly, Judy Garland, en natuurlijk Marilyn Monroe. We hielden veel van haar.”

Na het huwelijk met Arthur Miller was de samenwerking tussen Monroe en Greene snel voorbij, omdat Miller buitengewoon jaloers was op Greene. Marilyn betreurde die breuk. Tijdens de verfilming van haar allerlaatste film, The Misfits (1961), riep ze boos tegen Miller: “Je hebt me mijn enige echte vriend afgenomen.


Milton H. Greene (March 14, 1922 in  New York City – August 8, 1985 in Los Angeles) was a fashion and celebrity photographer. He was active for over four decades. He is best known for the photo shoots he did with Marilyn Monroe.

De laatste jaren zijn er regelmatig nieuwe, unieke foto’s van Marilyn Monroe boven water gekomen. De bekendste werden in 1985 gevonden door Joshua Greene, in het archief van zijn in dat jaar overleden vader, de fotograaf Milton Greene.

Door middel van digitale remaster technieken wist de zoon de bijna vergane negatieven en dia’s te restaureren.Ondertussen woedde er al jarenlang een felle juridische strijd om het copyright op de foto’s van Monroe. Op 17 maart 2008 deed een rechtbank in Californië de bevrijdende uitspraak: de rechten op al het beeld dat van de blonde vedette is geschoten, werden weer toegekend aan de erfgenamen van de toenmalige fotografen. Michael sprak Joshua Greene en vroegen hem naar het fotografie verleden van zijn vader en het gesteggel over de copyrights.                                                                
Joshua Greene: “Mijn vader ontmoette Marilyn in 1953, tijdens een fotoshoot voor het blad Look. Bij die eerste ontmoeting kon ze haar verbazing over Miltons jeugdigheid niet onderdrukken. ‘You’re only just a boy!’, riep ze uit, waarop mijn vader antwoordde: ‘Yes, and you’re just like a girl.’ Hiermee was het ijs gebroken. In de jaren daarna ontstond een nauwe en unieke samenwerking tussen Marilyn en mijn vader.”

In September 1954 maakte Milton in opdracht van LOOK magazine een fotoserie van een opkomende actrice, genaamd Marilyn Monroe. Deze foto, die een zeer frisse en aantrekkelijke Marilyn Monroe laat zien, is voor het eerst gepubliceerd in 1999. Fotografie: Milton Greene.

Milton en Marilyn werkten veel samen voor vrijwel alle bekende bladen uit die tijd. Greene werd Monroe’s favoriete fotograaf – hij maakte meer dan vijfduizend foto’s van haar – en een echte vriend. Uiteindelijk vormden ze samen in 1954 een eigen filmproductiemaatschappij. Gezamenlijk produceerden zij onder meer de films Bus Stop en The Prince and the Show Girl

Dit portret is uit 1955, gemaakt in New York, net voordat Milton en Marilyn, hun eigen filmproductiemaatschappij oprichten. Marilyn in een zeer chique witte bontjas, nu politiek incorrect, maar in de jaren ’50, supervrouwelijk en luxueus. Deze foto is uniek en pas in 1995 voor het eerst gepubliceerd op de cover van ‘Milton’s Marilyn’


Onschuldige jaren

Nog voordat Monroe in 1956 trouwde met Arthur Miller, woonde ze enige tijd bij Milton en zijn jonge gezin. Zij was daarbij ook regelmatig de babysit van Joshua. “Ik weet het nog goed”, vertelt de nu 54-jarige Joshua. “Ze deed mij vaak in een schuimbadje en met haar op bed knuffelen was heel gewoon. Ik was zelf ook vaak model voor mijn vader en speelde tussen de camera statieven en achtergrondrollen met allerlei beroemdheden, zoals Grace Kelly, Judy Garland, en natuurlijk Marilyn Monroe. We hielden veel van haar.”Na het huwelijk met Arthur Miller was de samenwerking tussen Monroe en Greene snel voorbij, omdat Miller buitengewoon jaloers was op Greene. Marilyn betreurde de breuk. Tijdens de verfilming van haar allerlaatste film, The Misfits (1961), riep ze boos tegen Miller: “Je hebt me mijn enige echte vriend afgenomen.”

Deze foto, uit de ‘Ballerina-serie’ is een van de meest gevraagde en bekendere foto’s van Milton & Marilyn. Uit 1954 gemaakt in de New Yorkse studio, van Milton. De styliste bracht verschillende kledingstukken mee voor de sessie, maar die bleken twee maten te klein te zijn. Vandaar Monroe’s speelse houding en blik, om de slecht passende jurk te camoufleren. 

Marilyn Monroe, in 1955, speels en ontspannen, ontdaan van glamour en make-up. Eindelijk helemaal zichzelf. 

Het was in periode van 1953 tot ’57 dat Greene zijn mooiste foto’s van Monroe maakte. Dat was niet alleen zijn eigen verdienste, maar ook die van Monroe, die heel goed wist dat de camera van haar hield en wat ze daarmee kon bereiken.Het was vaak Marilyn zelf die zei: “Let’s make Marilyn.” 

Op een bijzondere en vaak ongedwongen manier legde Greene haar aantrekkingskracht en ambitie vast, en ook haar bekende sombere buien. Maar de meeste foto’s stralen vooral de vrolijkheid en vitaliteit van Monroe uit. Marilyn bedacht vaak, in nauwe samenwerking met Greene, eigen sittings en malle ideeën voor nieuwe fotosessies. Zo ontstond in New York de tijdloze serie The Black Sitting, waarmee Greene en Monroe wilden afstappen van de mierzoete braafheid uit Hollywood en meer een arty stijl nastreefden. 

Gefotografeerd in Milton’s studio, in 1956. De ‘Black Sitting’ serie is het ultieme resultaat van de samenwerking tussen Milton en Monroe. Ondanks de sexy fishnet-kousen en de provocatieve poses die Marilyn aanneemt, blijft de onschuldige sfeer van een klein meisje dat zich verkleedt bestaan. Vooral de rauwe zwart wit sfeer en de grafische vorm in de foto’s blijven intrigeren. Fotografie: Milton Greene.

Duizenden andere foto’s en negatieven van Milton Greene lagen jarenlang in archiefkasten in vochtige kelders te vergaan, totdat Joshua Green de waarde, zowel historisch als financieel, van zijn erfdeel ontdekte. Hij besloot om het unieke werk van zijn overleden vader digitaal te restaureren, exposeren en publiceren. Er was echter één groot probleem: de copyrights.

Rechtsstrijd

Bij haar dood op 5 augustus 1962 liet Marilyn Monroe geen testament, familie of erfgenamen na. Haar volledige nalatenschap ging naar Lee Strasberg, haar toenmalige acting coach. Daardoor verdienden Strasberg en zijn erfgenamen gedurende de afgelopen 49 jaar honderden miljoenen dollars aan alles wat te maken had met de beeltenis van Marilyn Monroe. Een percentage van de opbrengst gunden zij aan (de erven van) Greene en bekende Monroe Fotografen als Tom Kelley en Harold Lloyd. De ‘dode beroemdheden wet’De gouverneur van Californië, Arnold Schwarzenegger, tekende in 2007 de Senate Bill No. 771, gekscherend de ‘dode beroemdheden wet’ genoemd. Deze regelt dat ook de beeldrechten van overleden beroemdheden aan derden kunnen toekomen. De Strasbergs voelden zich hierdoor nog steviger in de schoenen staan en eigenden zich, inhalig, nu bijna de volledige opbrengst van de exploitatie van de beeltenissen toe. Dat ging Joshua te ver, hij stapte naar de rechter. “Stel dat je vader een beroemd muziekstuk heeft geschreven en jaren later gaan anderen daarmee aan de haal. Vervolgens verdienen ze er miljoenen aan, simpelweg door de rechten compleet in bezit te nemen. Sorry hoor, maar dat kon ik niet laten gebeuren.”Om de gemaakte winsten aan de Californische belastingen te onttrekken, voerden de Strasbergs al die tijd aan dat Marilyn Monroe tijdens haar overlijden een ingezetene was van de staat New York. Rechter Margret M. Morrow maakte een einde aan die strategie: op 17 maart 2008 besloot zij dat Strasberg de beeldrechten op Monroe materiaal ten onrechte heeft geclaimd. Op de dag dat Marilyn Monroe stierf, 5 augustus 1962, was zij geen ingezetene van Californië, maar van de staat New York. Daarmee is de ‘dode beroemdheden wet’, die alleen in Californië telt, niet toepasbaar op de claim van Strasberg. Want had Strasberg niet zelf bij de belastingdienst aangevoerd dat Marilyn Monroe een ingezetene was van New York? Bovendien is de nieuwe wet niet toepasbaar op beroemdheden die voor 1985 zijn overleden. De copyrights van de foto’s gingen definitief terug naar de fotografen. Case closed.

Foto voor LIFE Magazine. Uit deze sessie ontstond een aantal zeer beroemde Marilyn foto’s. ‘The Red Sitting’ laat een vorm van speelse erotiek zien die kenmerkend was voor hun samenwerking. Deze sessie uit 1957, in die simpele rode jurk, bleek de laatste te zijn van de bijzondere samenwerking. Fotografie: Milton Greene.

Rem Koolhaas in China


Het CCTV gebouw is ontworpen door OMA​ ​(​Office for Metropolitan Architecture), het bureau van de Nederlandse top architect Rem Koolhaas.

made in holland cctv rem koolhaas 2008

Michael Klinkhamer was voor enkele weken in Beijing aan het fotograferen en publiceerde in 2008 deze reportage voor Miljonair magazine.

De Nederlandse architect Rem Koolhaas wilde niet persoonlijk geassocieerd worden met een luxe blad met als titel “Miljonair” om waarschijnlijk politiek correcte motieven toendertijd.

De redactie van het blad Miljonair wilde desondanks toch aandacht geven aan zijn motieven en filosofie omtrent het bijzondere CCTV gebouw dat officieus af was in Januari 2008 maar uiteindelijk pas in 2012, na een brand en vertragingen in gebruik werd genomen door de Chinese staatsomroep.

“Door een grondige voorbereiding en een toegestaan kort werkbezoek in Rotterdam bij het OMA architectenbureau, voorafgaand aan mijn reis naar Beijing kon ik de maquette, schaalmodel van het CCTV fotograferen en genoeg informatie vinden over hoe Rem Koolhaas tot dit prijswinnende concept voor de oren en ogen van de Chinese staatsomroep was gekomen.”

Eenmaal in China aangekomen was in feite het niet persoonlijk interviewen van Koolhaas een voordeel. Ik had op die manier volledige vrijheid om op eigen beweging en niet geleid te worden door hapklare brokken uit de PR machine van OMA en Koolhaas mijn eigen onderzoek te doen.

Door urenlange wandelingen rondom het bouwproject de maken en vanuit alle mogelijke hoeken en standpunten foto’s te maken. zowel van het gebouw als de leefomgeving eromheen.

Deze aanpak resulteerde in een serie unieke sfeerbeelden, portretten en de documentatie van een belangrijk moment in de ontwikkeling van het ‘Central Business District’ in Beijing maar ook voor mij persoonlijk als architectuurfotograaf en in feite ook als straatfotograaf.

Een vorm van fotografie die ik later vanaf 2010 tot 2020 intensief heb gedaan in voornamelijk Cambodja met mijn onderneming vanuit Phnom Penh: https://klinkhamer.calltheone.com/en/cambodian-photo-tours/

Zoals toen in 2008 vlak voor aanvang van de Olympische Spelen nog met hoop en positiviteit naar de Chinese overheid werd gekeken, zijn we in 2021 inmiddels terug op aarde met betrekking tot China en is van de beloofde “openheid” tot op heden weinig tot niets terecht gekomen.

De CCP heeft in de periode van 13 jaar indruk gemaakt met de China‘s Belt and Road Initiative (BRI) (一带一路) uitgerold dat een verbinding maakt tussen China, en de rest van Azie, Afrika en Europa.

Een gigantische infrastructureel netwerk via land en water. Met als doel het versterken en verbeteren van de economische activiteiten en handel in de wereld met China als drijvende kracht.

Het CCTV gebouw functioneert daarbij in feite de ogen en oren van de CCP en is als zodanig van enorme importantie.

Hier herplaatst ik de CCTV of Made in Holland reportage aangevuld met meerdere portretten en andere nog niet eerder gepubliceerde foto’s uit Beijing 2008.

Night in Beijing cctv 2008
streets of Beijing at night
cctv Beijing streets construction 2008
CCTV Building Beijing compilatie
Compilatie van foto’s zoals gebruikt in het Miljonair magazine artikel.

“Een gevoel van onwerkelijkheid overvalt me wanneer ik op Beijing international airport land en buiten alles in een geel stoffige laag lijkt ze zijn gehuld.

Het is de winter van 2008, China en vooral Beijing is een grote bouwput. Mijn opdracht is om een fotoreportage te schieten en een artikel te schrijven over het CCTV ( China Central Television ) gebouw dat door onze Nederlandse top architect, Rem Koolhaas is ontworpen.

Ook mocht ik voor Nikon-Pro magazine een serie foto’s maken met hun laatste top camera model de D3, de 24-70mm en de 12-24mm F2.8 lenzen. Apparatuur die juist op tijd zijn uitgekomen voor de Olympische Spelen van 2008.

Nikon lanceert net als Canon en andere top camera merken dan hun laatste pro camera’s. Om de internationale pers fotografen met het beste materiaal tot hun beschikking die foto’s te laten maken die voorheen onmogelijk leken te schieten te zijn.

Snellere lenzen, meer foto’s per seconde en beter technische innovaties om Olympische records vast te leggen. Daarnaast wilde ik een serie portretten maken en ook die andere prestigieuze gebouwen fotografen die door de wereldtop architecten in Beijing werden gerealiseerd.

Alles stond toen in het teken van de Olympische spelen en om China als opkomende wereldmacht in een gouden glans van grootsheid, macht en aanzien te geven.”

Chinese construction worker Beijing

“Die bepaalde periode van ongeveer zes weken in China in 2008 waren op vele manieren het begin van mijn vernieuwde zoektocht in de journalistiek en fotografie en resulteerde in mijn persoonlijke en professionele nieuwe identiteit als fotograaf en schrijver.”

chinese construction worker

Op het eerste gezicht lijkt het CCTV gebouw op een enorme broek

In het hart van het CBD het zakendistrict van Beijing, de metropool​ ​waar zeventien miljoen mensen wonen en werken, draait de bouw op volle toeren.

Er wordt 24/7​ ​uur per dag wordt doorgewerkt. Op 235​ ​meter hoogte verlichten flitsende las​-​lichten​ ​en vuurstralen de nacht. Bouwkranen​ ​bewegen traag om immense schildplaten,​ ​bedoeld om de constructie te verstevigen,​ ​op hun juiste positie te krijgen.

Terwijl ik daar zo sta nog met een ‘jetlag’ in de koele avond,​ ​razen auto’s via een achtbaan fly-over​ ​boven mij langs. De lucht is smerig; veel​ ​voetgangers en fietsers dragen een mondkapje.​ ​

Boven me klinkt het bouw geweld​ ​van de duizenden arbeiders die bezig zijn​ ​aan Beijings grootste prestigeobject. En​ ​opeens realiseer ik me ook dat het gebouw​ ​nooit op tijd klaar zal zijn voor de Olympische​ ​Spelen.

De sfeer is als van een science fiction film en ik voel me daarbij zeer geïnspireerd.

Gebouw van de grote getallen​

In de constructie van het nieuwe​ ​televisie- en communicatiecentrum is​ ​10.000 ton staal verwerkt. Het gebouw moet 465.000 m2 aan kantooroppervlak​ ​gaan omvatten en ruimte bieden aan 54​ ​etages, 76 liften, 15 productiestudio’s, 17​ ​nieuws studio’s en 10.000 medewerkers.


Om een idee te geven van de schaal van​ ​het project: op de bouwlocatie zouden​ ​29 Boeing 747’s naast elkaar kunnen
worden geparkeerd. Naar verwachting​ ​wordt het CCTV pas in 2009 opgeleverd.

De prijs van prestige

De totale kosten van het complex zullen​ ​de 600 miljoen euro ruimschoots overschrijden.
De torenhoge prijs en de aarzeling​ ​van de Chinese regering om na zo’n​ ​kostenpost nog meer grootse projecten door westerse architecten te laten realiseren,​ ​was voor de toen nieuw geïnstalleerde​ ​president Wen Jiabao in 2003 reden​ ​genoeg om de bouw en financiering te​ ​heroverwegen.

Het doorrekenen van het​ ​project nam een jaar in beslag; toen werd​ ​het de Chinezen duidelijk dat het te laat​ ​was om de bouw nog te stoppen. Al was​ ​het alleen maar omdat dat een enorm gezichtsverlies​ ​zou betekenen.

En dus werd​ ​besloten om door te bouwen, al werden​ ​er tal van kostenbesparende maatregelen​ ​getroffen. Desondanks blijft de visie van​ ​Rem Koolhaas vrijwel onaangetast – zijn urban visie op de hoofdstad van een wereldmacht​ ​in de 21ste eeuw.


Terwijl in China werd gediscussieerd​ ​over de kosten, waren mensenrechten groeperingen​ ​en media in het Westen vooral bezig met de morele kant van Koolhaas’​ ​bouwwerk. Want hoe kun je als gerenommeerd
westerse architect een ‘showpiece’​ ​bouwen voor een communistisch​ ​regime, dat mensenrechten en vrijheid
van meningsuiting compleet naast zich​ ​neerlegt?

Rem Koolhaas zelf vindt dat het werk​ ​voor CCTV juist een bijdrage kan leveren​ ​aan een grotere openheid van het bewind;​ ​de open structuur en brede toepasbaarheid​ ​van het project is juist met die gedachte​ ​ontworpen.

In 2004 zei hij in het​ ​VPRO-programma R.A.M.: “Ik ben ervan​ ​overtuigd dat de staatstelevisie geprivatiseerd​ ​zal worden, daarom doen wij dit​ ​gebouw.”

“De privatisering en digitalisering van de media in China zal voor een uiteindelijke​ ​bevrijding zorg dragen. Als het​ ​niet lukt om die bevrijding rond 2008 te​ ​bewerkstelligen, zal ik dat onmiskenbaar​ ​persoonlijk als rampzalig ervaren.” Aldus Koolhaas.

CCTV Building under construction

Openheid als sleutelwoord

Op een oppervlakte van circa 20 hectare​ ​realiseert het Britse ingenieursbureau​ ​Arup de bouw van het complex. Het
technologisch gedurfde en baanbrekende​ ​ontwerp van de als avant-gardistisch omschreven​ ​Rem Koolhaas is zo vernieuwend​ ​dat de constructie alleen dankzij recent​ ​ontwikkelde architectuur software is te​ ​realiseren.

Dat is des te belangrijker,​ ​omdat Beijing in een aardschok gevoelig​ ​gebied ligt. Het is een vereiste dat het​ ​gebouw schokken van 7+ op de schaal van​ ​Richter kan doorstaan. Een van de moeilijkheden​ ​daarbij is dat in de twee torens​ ​geen echte kern aanwezig is, terwijl ze​ ​toch stevig genoeg moeten zijn om de op​ ​de constructie inwerkende krachten (niet​ ​alleen aardschokken, maar ook de winddruk​ ​en trillingen) aan te kunnen.​

​De oplossing is even krankzinnig als​ ​geniaal: diamantvormige beplating aan​ ​de buitenkant van de torens. Op het eerste​ ​gezicht lijken deze platen decoratief, maar ze zorgen ervoor dat de beide diagonalen​ ​​langsbalken genoeg steun geven aan​ ​de oneven gewichtsverdeling erboven.​

​Deze ‘grid mesh’ bepantsering is daarmee in wezen het​ ​primaire steunsysteem van het gebouw;​ ​een technische wereldprimeur.

Security guard in Beijing subway

De beide torens hellen tien graden over​ ​en zijn met elkaar verbonden door middel​ ​​van een veertien etages hoge overspanning​ ​op respectievelijk 210 en 235 meter​ ​hoogte.

In de twee torens zullen zowel de​ ​televisieredacties als de administratieve​ ​diensten van CCTV worden ondergebracht.

In het op grondniveau gesitueerde​ ​mediapark, de zogeheten black box, zullen​ ​in drie etages – deels ondergronds –
de televisiestudio’s en de technische faciliteiten​ ​gehuisvest worden.

Op het dak​ ​van de black box wordt een parklandschap​ ​gerealiseerd door de Nederlandse​ ​firma Inside Outside van Petra Blaisse.

Het gebouw is ontworpen met ‘openheid’​ ​als sleutelwoord; door middel van​ ​een interne loop kunnen de medewerkers en bezoekers door het gebouw bewegen;​ ​in de ene toren naar boven, dan over​ ​ de brug, en vervolgens in de andere toren​ ​weer naar beneden.

“Wat me fascineert​ ​aan het communistische systeem,” aldus​ ​Koolhaas in R.A.M, is dat het formele​ ​respect voor collectiviteit nog sterk genoeg​ ​i​s om dit loop-ontwerp als zodanig​ ​te herkennen.”

De kern van de overhangende​ ​torens zijn overigens wel volledig​ ​verticaal – even is overwogen om ook de​ ​liftschacht onder een hoek te bouwen,​ ​maar dit had het prijskaartje met 20 miljoen​ ​euro verhoogd.​ ​

Naast het gebouw is plaats voor het ‘Television Cultural Centre’ met een theater​ ​voor 1.500 bezoekers, danszalen en​ ​opnamestudio’s. Daarnaast komt in een​ ​van de torens het Mandarin Oriental, een​ ​vijfsterrenhotel met driehonderd uiterst​ ​luxe kamers.

Spiegel van de Chinese ziel​

Na mijn eerste confrontatie met het gebouw,​ ​gehuld in de nachtelijke duisternis, ben ik​ ​er nog niet uit. Indrukwekkend is het wel.
Maar is het mooi? Doet het wat met je? Is​ ​d​i​e beloofde schoonheid, vernieuwing of​ ​openheid al te bespeuren?

Gelukkig is het​ ​de volgende dag prachtig weer: een strakblauwe​ ​lucht en een licht zonnetje. Dan​ ​ziet alles er waarschijnlijk beter uit. Vanuit een taxi​ ​zie ik het gebouw steeds weer opdoemen​ ​aan de skyline van Beijing.

Het is echt een​ ​opmerkelijk bouwwerk, dat zich door zijn​ ​hoekigheid, harde lijnen en asymmetrische​ ​vorm niet makkelijk laat definiëren.
Daarom besluit ik om me enkele kilometers​ ​van het gebouw af te laten zetten en​ ​​ernaartoe te wandelen.

Zo kan ik vanuit​ ​een telkens veranderend gezichtspunt dewijze waarop de kolos zich tot het straatbeeld​ ​van Beijing verhoudt, bestuderen.

Beijing streets view with CCTV 2008

Tijdens mijn wandeling zie ik wat zich in​ ​feite afspeelt in Beijing: De oude hutongs​ ​(Chinese straatjes en buurtjes) zijn in verval​ ​en staan in de schaduw van de hoogbouw​ ​van het zakendistrict.

Het zijn twee aparte​ ​werelden, wat nog eens wordt benadrukt​ ​door de enorme muur​/schutting​ waarmee het CCTV​ ​gebouw​ ​van pottenkijkers wordt afgeschermd.


Ook die muur komt uit de koker​ ​van Koolhaas. Geen alledaagse schutting​ ​met wervende foto’s van wat er uiteindelijk achter moet verrijzen, maar een muur​ ​met roest en Chinese leuzen uit vervlogen tijden.

Arty en geheel volgens de laatste​ ​trend in urban grunge.
De buurtbewoners en voorbijgangers die​ ​ik naar hun mening vraag over het gebouw,​ ​trekken hun schouders op: “Me don’t like.​ ​Not Chinese. Too expensive too!”

Nee, de​ ​liefde van het volk voor het mega bouwsel is​ ​nog niet echt te bespeuren.

CBD police in Beijing 2008_bw
cctv beijing 2008 behind the scenes
chinese CCP man Beijing 2008_bw

Ik vervolg mijn weg en neem een kijkje​ ​achter de coulissen. Ik besef dat alles wat ik​ ​daar nu aantref, over een à twee jaar verdwenen​ ​zal zijn.

Beijing, eigenlijk heel China, is​ ​in sneltreinvaart aan het moderniseren – het​ ​is de grootste bouwput ter wereld. Het gebouw is een geblindeerde reus​ ​vol dreiging. Een machtssymbool van​ ​een supermacht met vele gezichten​.​

Intimidatie van een grootmacht

Ter voorbereiding van mijn bezoek aan​ ​Beijing bezocht ik het hoofdkantoor van​ ​OMA in Rotterdam, waar ik de officiële​ ​presentatie maquette te zien kreeg.

Op die kleine​ ​schaal, en met de nodige fantasie, krijg je​ ​nog wel een gevoel van begrip voor de positieve​ ​doelstellingen, met als sterkste argument​ ​de communicatieve openheid van het gebouw.

Maar wanneer ik eenmaal aan​ ​de voet van deze in aanbouw zijnde kolos sta, verdwijnt dat​ ​gevoel compleet. Het gebouw is nu nog een donkere,​ geblindeerde reus vol dreiging.

Met​ ​name de overhellende torens stralen pure​ ​intimidatie uit. Het is een machtssymbool​ ​van een supermacht met vele gezichten.​ ​

Dat Koolhaas zich zou kunnen vergissen​ ​in China, in de beoogde openheid​ ​van het regime, blijkt van een kinderlijke​ ​naïviteit. Zijn motivatie om ’s werelds​ ​grootste kantorencomplex neer te zetten​ ​in Beijing, lijkt eerder gebaseerd op​ ​de ambitie om iets te kunnen bouwen dat elders in de wereld onmogelijk zou zijn.

“We moesten kiezen of we iets in China​ ​wilden maken of in het New York van na​ ​9/11”, aldus Koolhaas tegen de VPRO.”

Dat​ ​het staatsinstituut CCTV de bevolking een​ ​gecontroleerde en gecensureerde waarheid​ ​blijft presenteren, werd eens te meer​ ​duidelijk toen tijdens mijn verblijf in China de hel losbrak in het door​ ​China geannexeerde Tibet.

Terwijl de​ ​wereldopinie steeds meer in verzet komt​ ​tegen China’s dubbele moraal en oproept​ ​tot het boycotten van de Olympische Spelen, is het CCTV-gebouw nu al in een,​ ​letterlijke, spagaat beland.

Openheid of​ ​staats propaganda? Communisme of kapitalisme?
Misschien is dat wel de ware​ ​visuele boodschap en vraagstelling van het CCTV complex. 

cctv photo beijing 2008

Creatieve zekerheid in de Amsterdam portret fotostudio.

Goed fotografie Nieuws!

Fotograaf Michael Klinkhamer heeft per 1 februari een fijne professionele fotostudio ter beschikking voor het maken van portretten en productfotografie of video producties.

Portretserie voor KPN
Bestseller auteur John Irving
Een intieme studio met daglicht en studio flits lampen.
Een intieme studio met daglicht en studio flits lampen.

Door de aanhoudende Covid crisis en maatregelen is het maken van portretten in het openbaar niet meer zo voor de hand liggend. Dan geeft een veilige besloten intieme fotostudio de mogelijkheden om op een prettige en privacy gewaarborgde manier met elkaar te werken aan het creëren van bijzonder beeld.

Creative studio fotografie
Creative portretten in de studio
Goede en rustige aparte werk en of visagie ruimte is aanwezig.
Goede en rustige aparte werk en of visagie ruimte is aanwezig.


Onze gezellige Amsterdam fotostudio is zeer gunstig gelegen en goed te bereiken met de auto of openbaar vervoer. De Johan Cruijff arena ligt op steenworp afstand en we zijn met de auto gemakkelijk bereikbaar via de A2 of A9. Gratis parkeren is mogelijk voor de deur.

Met ons beschikbare licht hebben wij maximale controle voor creatieve of flatterende portretten.
Met ons beschikbare licht hebben wij maximale controle voor creatieve of flatterende portretten.
Auteur Marion Bloem
Auteur Marion Bloem


Waarom een fotostudio? Zoals eerder gezegd is de situatie om in het openbaar te fotograferen dusdanig veranderd tijdens Corona dat het maken van bepaalde portretten of het samenwerken aan een foto productie en direct contact anders en beter/veiliger benaderd moet worden.


Daarom is het van belang voor zakelijke bedrijfs of persoonlijk fotografie of videoproducties om dit proces zo efficiënt en met de minste problemen voor de indirecte omgeving uit te voeren.

corporate-social-media-portret
Corporate-social-media-portretten zijn niet meer weg te denken als aanvulling op Uw visitekaartje

Daarmee kunnen we ons beter, langer en volledig concentreren op het creatieve uitgangspunt en het doel van onze visuele boodschap. 
Voor een vrijblijvend bezoek aan de studio bent u welkom of wij laten via video streaming de fotostudio en kantoorruimten zien en geven alle informatie over de mogelijkheden.

Over de fotograaf.
Fotograaf Michael Klinkhamer heeft een zeer ruime ervaring met het fotograferen in de fotostudio en het maken van opmerkelijke portretten van bekende persoonlijkheden, zakelijke beslissers en onze zorghelden van 2020-2021 tijdens verschillende fotosessies in het UMC-Amsterdam.

Voor meer informatie: https://klinkhamer.calltheone.com

https://klinkhamer.calltheone.com/nl/locaties/nederland/amsterdam/portretfotografie-in-het-umc

https://klinkhamer.calltheone.com/nl/locaties/nederland/portretfotografie-uit-de-jaren-90/

Narouz Moltzer de gelukkigste Amsterdamse kunstenaar tijdens Covid

“Meestal loop ik in jeans en werkkleding maar voor deze expositie is het leuk om op chique zwart te gaan” lacht Narouz Moltzer (Amsterdam, 1963) mij toe vanuit zijn zwarte BMW bolide. Hij is blij en gelukkig!

We zijn in zijn auto onderweg naar het prestigieuze Cobra museum in Amstelveen waar hij deelneemt aan een groepsshow met zijn beeld dat is uitgekozen door gast conservator Aziz Bekkaoui. We hebben het eerst over zijn autoliefde die ik met hem deel.

narouz moltzer gelukkige kunstenaar jongen met hoepel cobra museum amstelveen photo klinkhamer
Narouz Moltzer de gelukkigste kunstenaar van Amsterdam – photo Michael Klinkhamer

BEN COBRA is een expositie in het Cobra museum in Amstelveen en nog te bezichtigen tot 5 April 2021. We hebben er zin in. Ik ontheemd net terug uit Cambodja, na 10 jaar door Covid, bijna depressief en hij de gelukkigste en een succesvol kunstenaar.

Gelukkig kennen we beide het oude gezegde “alles voor de kunst.” Daar worden de mooiste dingen uit geboren. Geluk en geld komt dan wel weer vanzelf. De stemming zit er tussen ons gelijk goed in.

De man achter de blijdschap en de kunst 

Samen met zijn veertienjarige dochterlief Indi wandelt hij relaxed door de grote zaal van de expositie en bekijkt ieder kunstwerk met aandacht en concentratie.

De geëxposeerde beelden zijn gekoppeld aan een bekende culturele persoon die dan weer gefotografeerd is in relatie met een Cobra beeld. Ik zie zijn liefde voor creatie, en met name voor zijn eigen creatie, zijn jonge dochter.

COBRA (of CoBrA) was een Europese avant-gardebeweging die actief was van 1948 tot 1951. De naam werd in 1948 gevormd door de initialen van de thuis steden van de leden te combineren: Kopenhagen, (Co), Brussel, (Br), Amsterdam (A).

Nederlandse artiesten zoals Karel Appel, Constant, Corneille, zijn bekende oprichters van de groep. Cobra werd officieel opgericht op 8 november 1948 in Café Notre-Dame, Parijs.

Narouz is gefotografeerd in het Cobra Museum met getatoeëerd bovenlijf. Te samen met het beeld dat voor deze expositie is geselecteerd. Ik voel zijn trots en zijn bescheidenheid op hetzelfde moment. We zijn even stil.

Narouz Moltzer ben cobra exhibition photo 2020 Raymond van Zessen
Narouz Moltzer ben cobra exhibition photo 2020 Raymond van Zessen

“Ik laat me nu ook niet meer zo fotograferen met al die tattoos, de mensen weten het nu wel en ik kap ermee”. Doorbreekt hij de stilte droogjes.

portrait photography narouz moltzer black fashion suit cobra museum amstelveen photo klinkhamer
Narouz Moltzer de trotse kunstenaar – photo Michael Klinkhamer

Kortom, ik moet als fotograaf wel met een heel goed argument te komen om de kunstenaar weer bloot te krijgen voor mijn foto als ik dat wil. Nou is me dat wel vaker gelukt tijdens mijn portret fotografie sessies, maar of het deze keer ook lukt of zelfs nodig is, blijft nog even de vraag. 

De lastigste keer dat ik iemand met ontbloot bovenlichaam wilde/moest fotograferen was met de vermoorde ijdeltuit en politicus Pim Fortuyn voor HP/de Tijd. 

De tweede keer toen ik binnenkwam bij Pim voor een andere foto wist hij al hoe laat het was en zei: “O jij weer!

Pim Fortuyn was een levenskunstenaar. 

Inspiratie voor fotografie is soms snel gevonden   

Het beeldje van Narouz in de expositie is uit 2008 en is eigenlijk een onderdeel van een veel groter standbeeld. Ontkoppelt van een groter geheel. In die zin staat het beeldje ook een beetje naakt. 

gelukkige kunstenaar narouz moltzer beeldhouwer cobra museum amstelveen photo klinkhamer
Narouz Moltzer beeldhouwwerk “Jongetje met hoepel” – photo Michael Klinkhamer

“Ik heb het beeldje los gemaakt van een hele familie die aan dat beeld vast zat”, legt Narouz met een glimlach uit.

Ineens krijgt Narouz inspiratie hoe hij op beeld zou willen worden vastgelegd. In Cobra achtige bewegingen dansen voor de camera in een zwart pak.

Los van de achtergrond, gewoon bijna op een kinderlijke manier laten zien wie hij is en hoe hij in het leven staat.  

portrait photography sculpture artist narouz moltzer cobra museum amstelveen photo klinkhamer
Portret fotografie de speelse Narouz Moltzer – photo Michael Klinkhamer

Wat is de Cobra beweging voor een moderne kunstenaar?

Na het fotograferen komen we in gesprek over waar de Cobra beweging voor stond en nog steeds staat.

Volgens Narouz staat de Cobra beweging voor hem in ieder geval voor het kinderlijke, het naïeve, het niet serieuze. Waarschijnlijk precies dat wat een kunstenaar blijdschap geeft.

portrait photography happy artist narouz moltzer amsterdam tattoo photo michael klinkhamer
Portrait photography happy Narouz Moltzer – Photo Michael Klinkhamer

Er is geen boodschap in zijn beeld, het is de expressie van blijf vooral spelen als een kind en blijf creatief. Maak wat je zelf wil en volg daarbij je intuïtie. 

Hoe gaat de gelukkige kunstenaar Narouz te werk?

Duidelijk op zijn praatstoel verteld Narouz hoe hij het liefste bezig is in zijn atelier. Eerst in Amsterdam, maar sinds kort in de rust van het Brabantse platteland.

“Ik ben kunstenaar en maak wat ik zelf mooi vindt. Niet perse Cobra of een andere al uitgevonden stijl, daar ben ik nooit mee bezig.”

Narouz hoort niet in een hokje. Hij schildert prachtige doeken met figuratieve abstracte patronen en maakt imposante bronzen beelden.

Voor meer werk van Narouz kijk hier:

www.instagram.com/narouzmoltzer

kunstenaar narouz moltzer tattoo hands photo klinkhamer
Narouz Moltzer “De handen van de kunstenaar maken het werk” – photo Michael Klinkhamer

Soms vindt hij op straat leuke en bruikbare dingen en daar maakt hij dan een beeld van. Dat is zijn manier van werken. Laat het komen en laat het gaan. Covid of geen Covid, hij doet al jaren zijn eigen ding.

Het liefst denkt Narouz niet in hokjes en hij stopt zichzelf ook niet in een hokje. Hij zegt: “Als ik voor deze show in het Cobra hokje pas dan is dat prima. Het is leuk om hier met een aantal andere creatieve te exposeren. Mensen die creatief denken en doen.

De beelden die we hier zien zijn gemaakt door Cobra kunstenaars en die beelden zijn door Aziz Bekkaoui gekoppeld aan andere kunstliefhebbers. Ik ben eigenlijk de enige uitvoerende kunstenaar hier op deze expo met een eigen beeld staat.”

Hoe krijgt een kunstenaar waardering voor zijn werk?

Het Cobra museum is een toonaangevend museum. Het is belangrijk om hier aan gekoppeld te zijn. Dat is  goed voor mijn art “ranking”. Je wordt meer op waarde geschat denk ik door de mensen die jouw waarde bepalen. Puntjes sprokkelen op je CV is altijd leuk. 

Narouz lacht en zegt:

Ik ben het water, niet het glas”!

Hij verzint het ter plekke. 

Terwijl hij het lachend uitspreekt zie ik dat het hem weinig doet. Zijn blijdschap komt van binnen. Hij lijkt er echt niet mee bezig, maar begrijpt inmiddels wel hoe het werkt in de kunstwereld.

Hij zegt: “Als ik aan het werk ben in mijn atelier laat ik dat helemaal los hoor, in een museum realiseer je dat je werk resoneert met andere kunstenaars en curatoren van musea.” 

Het is niet altijd makkelijk als Amsterdamse kunstenaar

Tijdens ons gesprek wordt het duidelijk dat het niet altijd makkelijk is geweest voor Narouz in het leven en als kunstenaar. Des te meer waardering voor zijn vrolijkheid en positieve attitude. Ik wil meer weten hoe hij zo geworden is. Het zat hem echt niet altijd mee. 

Zijn vader overleed toen Narouz pas 3 jaar oud was. Natuurlijk heeft dat invloed gehad op zijn jeugd. Net als zijn Surinaamse, Portugese, Molukse en Indonesische achtergrond. 

“Ik had een brute stiefvader van mijn 6de tot m’n 16de. Op m’n 13e liep ik het thuis zo uit de hand dat ik tot m’n 16de op een internaat terecht kwam, toen ik thuis kwam, was hij weg.” Het jongensinternaat beviel hem trouwens prima. Op 27 jarige leeftijd begint hij met serieuze zelfstandig kunst te maken.

Jarenlang was hij de kunstenaars gezel, assistent en vriend van Aat Veldhoen. De beroemde Amsterdamse kunstschilder, volks-graficus en vrijdenker uit de jaren ’60.

Dankzij Aat Veldhoen begreep hij dat het maken van kunst een definitieve keuze is voor het leven. Voor of tegenspoed telt hier niet in mee. Doorgaan, doorgaan, was het levensmotto van Veldhoen. Een levensles die ook bij Narouz is ingegraveerd. 

Je creaties is waar het om gaat. Covid of geen Covid is net zo’n ding. Hij zal gewoon doorgaan in het belang van creatie en expressie. Want alleen daar wordt hij echt gelukkig van. 

Over Ben Cobra

Voor de tentoonstelling Ben Cobra nodigt de bekende vormgever, kunstenaar en gastcurator Aziz Bekkaoui een uiteenlopende groep van meer dan 25 bijzondere, kleurrijke, baanbrekende, uitgesproken creatieve of anderszins opvallende individuen uit: van de kinderburgemeester van Amsterdam Ilias Admi tot de choreograaf Uri Eugenio, van de voorzitter raad van toezicht Universiteit van Amsterdam Marise Voskens tot de schrijver Arnon Grunberg.

Door deze hedendaagse non-conformisten te koppelen aan de museumcollectie laat hij zien dat Cobra’s zoektocht naar hoop, de drang naar absolute vrijheid, spontane expressie en maatschappelijke en artistieke vernieuwing vandaag de dag nog even belangrijk zijn als destijds.

Nog tot 11 Sep 2020 – 05 Apr 2021.

Mooie vrouwen en dure auto’s

In tegenstelling van wat vaak beweerd wordt zijn het niet alleen mannen die van mooie en dure auto’s houden. Menig vrouw stapt zelf ook graag in een luxe, sportieve of robuuste bolide. 

Hieronder enkele van mijn auto fotografie shoots die bewijzen dat de combinatie van een mooie auto en een mooie vrouw best vermakelijk is om naar te kijken.

Beautiful woman in front of a car photoshoot by Michael Klinkhamer
Sexy American wild woman photoshoot by Michael Klinkhamer
mercedes auto photography amsterdam model shoot of a stylish dutch woman
beautiful woman photography inside a car retro
bmw x5 model photography beautiful woman german

Alleen de lucht boven ons in het Nederlandse polderlandschap

Prachtige luchtfotografie in Nederlands polderlandschap, gemaakt in augustus 2019 tijdens een fototour van Michael Klinkhamer.

Vogels vliegen laag
Vrachtschip in een aangelegd kanaal
Typisch Nederlandse polderlandschap
Lucht boven een meer met pier

Michael Klinkhamer is een Nederlandse fotograaf die de laatste 10 jaar voornamelijk in Azië werkt. Deze beelden zijn afkomstig van zijn recente bezoek aan zijn woonplaats Amsterdam en het nabijgelegen Nederlandse “polderland”.

Permanent gevestigd in Cambodja richt hij zich op het dagelijks leven en de straatfotografie in en rond Phnom Penh.

Daar richt hij zijn lens op de lokale bevolking die leeft langs de grote rivieren in zijn deel van de wereld, de Mekong en Tonle Sap rivier en het meer in Cambodja. Beide rivieren staan onder milieudruk als gevolg van waterkrachtcentrales en andere klimaatgerelateerde zaken.

Michael geeft fotoworkshops en rondleidingen in Nederland en in Cambodja-Dhailand-Vietnam en Bali.

©Photos by Michael Klinkhamer -08-2019.

Workshop fotografie met film en fototour in Amsterdam

We houden allemaal van fotografie en omarmen digitale camera’s, smartphone fotografie en Instagram. Het is allemaal zo gemakkelijk en snel! Iedereen is nu een fotograaf! Maar wat dacht je van fotograferen met een camera en een filmrol in je camera?

Amsterdam Michael Klinkhammer analog photography

Waarom is analoge filmfotografie nog steeds populair?

Filmfotografie wordt weer steeds populairder. Mede door de eigenschappen, het creatieve gebruik en het plezier om te werken met materialen die zoveel geschiedenis en creatief potentieel hebben.

Ook omdat veel mensen sinds ze met digitale camera’s zijn opgegroeid nooit gebruik hebben gemaakt van film en nu nieuwsgierig zijn naar filmopnames. Door gebruik te maken van primaire en mechanische camera’s en een filmrol krijgen we meer inzicht in de kunst van het fotograferen.

Vintage Fotografie Workshop en Fotowandeling in Amsterdam.

Filmfotografie is een ander soort medium om ons te helpen een statement te maken en na te denken voordat we op de ontspanknop van de camera drukken. Tijdens onze vintage fotografie workshop en fotowandeling in Amsterdam kunnen we je alles leren en laten zien.

Wat leer je tijdens onze workshop filmfotografie?

Voor sommige mensen in de digitale fotografie is het allemaal net iets te snel en te gemakkelijk en ook nog eens gladjes. Wanneer je een filmfotocamera uit het analoge filmtijdperk hebt opgepakt, is deze workshop in Amsterdam iets voor jou.

Deze workshop is ongetwijfeld ontworpen om digitale fotografie niet uit te sluiten. Het nodigt ons uit om onze manier van fotograferen als oefening te verkennen en te heroverwegen. Hoe we onze filmcamera en onze lenshulpmiddelen gebruiken met een andere mentaliteit, en hoe we extra creatieve manieren kunnen verkennen om jezelf te uiten.

Iedereen op alle niveaus in de fotografie kan deelnemen aan deze workshop die bijna privé zal zijn. We werken over het algemeen niet in groepen; maximaal 1-2-3 fotografen geven de beste resultaten in de communicatie.

Je kunt alle soorten functionele camera’s meenemen die 35mm of 120 rolfilms kunnen opnemen. Voor de beste resultaten moet je ervoor zorgen dat alles in jouw camera goed werkt. Voer eerst een testfilm uit en laat die bij twijfel verwerken.

Ja, we kunnen ook groepen of fotoclubs huisvesten, maar we maken liever speciale afspraken voor groepen. (6-10 personen) Neem contact met ons op voor meer informatie en boekingen via klinkhamerphoto@gmail.com of door mij te bellen via mijn profiel bij TheONE.

amsterdam michael klinkhamer analoge fototour cursus

Wat bieden we aan tijdens onze dagdagelijkse workshop analoge camera’s in Amsterdam?

Wat wij bieden is een volledige dag om uw jouw analoge camera te begrijpen, de verschillende films die beschikbaar zijn en wat je ermee moet doen. We gaan door het hele proces van het gebruik van je camera en het maken van mooie foto’s met de camera.

We ontmoeten elkaar in de stad, laden onze camera met een filmrolletje en lopen op pad om Amsterdam te verkennen. Terwijl we dit doen, richten we ons op straatfotografie en bekijken we plaatsen buiten de gebaande paden en genieten we van de schoonheid en het opwindende deel van deze zeer levendige en vrolijke stad.

Onze uitdaging is om ten minste één filmrol te schieten. Inclusief filmverwerking en digitale scans met lage resolutie aan het einde van de workshop. Je kunt zeker ook je favoriete film meenemen en fotograferen zoveel je wilt.

Als je een meer geavanceerde fotograaf bent, en je hebt geen technische uitleg of instructies nodig die ook prima zijn. Dan slaan we de tutorials over en gaan we meteen aan de slag met de opnamen in Amsterdam en hebben we een leuke tijd.

Je bent ook welkom om een digitale camera of smartphone mee te nemen. Maar ik raad aan om te focussen op de uitdaging van 36 belichtingen op film, en op zijn minst en het krijgen van 6-7 afdrukbare bovengemiddelde goede opnames. Dat is de opdracht, en dat is al een hele uitdaging.

De beroemde fotograaf Henri Cartier Bresson zei;

Je eerste 10.000 foto’s zijn je ergste.

Wij laten jouw resultaten verwerken in een fotolab en delen de resultaten als leercurve en hoe u deze kunt verbeteren. Of je kunt uw favoriete foto’s selecteren voor mogelijke afdrukken en ze dezelfde dag nog laten maken in ons lokale fotolab.

Je krijgt jouw filmrol van negatieven en we uploaden het resultaat naar een Dropbox opslag en delen jouw beelden als digitale scans. Je kunt ze dus nog steeds gebruiken op sociale media, maar nu met een andere filmtonaliteit en persoonlijke intentie.

Wat is het verschil tussen digitale en filmfotografie?

Bij digitale fotografie gaat het om directe bevrediging en direct resultaat. Snelle, gratis foto’s na aankoop en relatief dure camera of smartphone. Digitale camera’s zijn nu zo goed en volledig geautomatiseerd dat je snel de resultaten kunt zien en direct je beelden kunt delen met de rest van de wereld of met je vrienden en familie.

Digitale beelden kunnen ook ongelofelijk worden bewerkt en aangepast in photoshop of lightroom of elke andere beeldapplicatie die je maar wilt. Meestal willen we de tonaliteit en het contrast verbeteren en de digitale beelden tweaken tot iets wat op een coole foto lijkt.

De schoonheid van de imperfectie van de analoge fotografie

Digitale beelden zijn perfect. De manier waarop sommige van deze camera’s zoals Nikon of Canon ze verwerken is gewoon ongelooflijk en ook de gevoeligheid voor digitaal is tegenwoordig astronomisch. De film is niet zo perfect, en toont korrel en contrast en verschillende kenmerken tussen specifieke film. Vooral in een zwart-witte film.

Films geven ons een meer organische look, een iets aangenamere natuurlijke look en feel. Met film kun je de korrel en het contrast gebruiken om je beelden krachtiger en artistieker te maken om naar te kijken. Experimenteren is de manier om ergens te komen.

Met filmcamera’s is er geen directe controle op een scherm voor belichting, compositie of om te zien of we het juiste moment hebben. Dus je hebt de neiging om soms meer foto’s te nemen met film om zeker te zijn. Filmrollen zijn niet gratis en dus moeten we super alert en bewust zijn van wat we als fotograaf doen, bijvoorbeeld op het gebied van belichting en scherpstelling.

Als je graag met een filmcamera fotografeert, kun je ze nu afhankelijk van het merk en het soort lens dat je erbij wilt hebben voor slechts €35- tot €70 kopen.

Dat brengt ons dus bij de kern van de zaak. Met filmfotografie produceren we iets wat er niet alleen anders uitziet, maar ook een andere ervaring oplevert.

Filmcamera’s worden meestal alleen gebouwd van metaal en glas, en dit verbetert ook onze ervaringen in de gebruiksvriendelijkheid van het materiaal en de feedback van de camera. In het digitale tijdperk zijn de camera’s vaak gemaakt van plastic en elektronica.

Nogmaals, zeer nuttig en plezierig, maar een andere ervaring dan de meer mechanische en organische film. Ze gebruiken lichtgevoelige zilverhalogeniden om onze beelden vast te leggen en moeten worden verwerkt in chemicaliën en gedroogd en gesneden voordat ze kunnen worden afgedrukt.

Wie is uw gastheer-instructeur en gids Michael Klinkhamer?

Ik ben een Nederlandse fotograaf uit Amsterdam, en ik heb het grootste deel van mijn professionele carrière met filmcamera’s gewerkt.

Ik gebruikte mijn Nikon’s en Hasselblad camera’s voor het publiceren in tijdschriften en kranten.

Als fulltime professional en wereldreiziger was het zinvol om over te stappen op digitaal en de technologie bij te houden. Ik geef nu ook fotorondleidingen en workshops in Cambodja en in mijn woonplaats Amsterdam.

Dit soort straat- en portretfotografie die we tijdens de rondleidingen doen is meer persoonlijk en vrij van eisen van de klant of behoefte aan een snelle levering. Er is dus meer tijd voor persoonlijke reflectie, tijd om les te geven en tijd om te genieten van de fotografie. En om de traditionele manieren van fotograferen te heroverwegen door gebruik te maken van moderne Fuji of Kodak films met de oude maar mooie vintage mechanische camera’s.

Op dit moment maak ik foto’s met mijn 50 jaar oude Nikkormat en een 50mm Nikkor lens.

Schrijf je in voor een dagje magie in Amsterdam, fotografeer met je “speciale” camera en haal er het beste uit. Tijdens een verblijf in Amsterdam en het ontmoeten van de lokale bevolking is dit een leuk fotografie-avontuur in de haven van Amsterdam dat je niet mag missen.

Phnom Penh|de fototour die een fotoreportage werd

Het leven in Phnom Penh zit zo vol verrassingen en wendingen dat het vaak het beste is om gewoon met de stroom mee te gaan en te zien wat er kan gebeuren op een mooie dag in het Koninkrijk van Cambodja. Hieronder kun je lezen over de privé fototour die we met Charley & Jiayu in Phnom Penh hebben gedaan.

Phnom Penh en de prive fototour die een fotoshoot werd

Jouw privé fotoshoot in Phnom Penh.

Als fotograaf ben ik altijd bezig met het observeren van mensen en het vinden van de juiste connecties en het volgen van de stippen tussen mensen om je interessante foto’s te bezorgen tijdens de Cambodja Photo tours.

Jouw persoonlijke oog in Phnom Penh.

Het is nu niet eens meer nodig om zelf foto’s te maken tijdens onze fototours, zoals dit verhaal zal laten zien.

Wij kunnen jouw persoonlijke fotograaf zijn terwijl jij ontspannen, romantisch of speels geniet van Phnom Penh. We kunnen ook de Angkor Wat tempels bezoeken en de hoogtepunten voor je vastleggen in een persoonlijk programma op maat. Op deze manier zal je je verblijf in Phnom Penh of Angkor Wat met een glimlach onthouden en de foto’s hebben om het te bewijzen.

Phnom Penh straatfotografie | Hele dag fototour

We ontmoeten Charley en zijn charmante partner Jiayu in de beroemde FCC bar en restaurant in Phnom Penh voor een geboekte privé tour. Ze waren uitgerust met smartphones voor onze straatfotografie tour.

Ze waren allebei jong en knap. Samen vormen ze een slim duo. Charley komt uit Los Angeles en Jiayu komt van het vasteland van China, Beijing. We zouden kunnen zeggen: er hangt liefde in de lucht.

Ze kwamen een uur te laat door het drukke verkeer en hun accommodatie is ver buiten de stad. Het kan in Phnom Penh erg druk zijn. Wij raden je dan ook aan om een goede plek te vinden in het centrum van de stad.

Phnom Penh straatfotografie | Jij beslist wat te doen

Wij organiseren al enkele jaren fotografiereizen in Cambodja en hebben veel verschillende soorten mensen en fotografen van alle niveaus gezien. Met Charley en Jiayu werd duidelijk dat het maken van foto’s niet hun hoofddoel was. Ze wilden gewoon een goed dagje uit met een lokale gids op een onbekende plek als Phnom Penh.

Beiden hadden het een beetje moeilijk om uit te leggen wat ze precies verwacht hadden, maar het is onze taak om te helpen en dingen te realiseren.

Welke camera te gebruiken tijdens een hele dag fototour?

Eigenlijk is er een groot verschil tussen fotograferen met een smartphone of een meer pro level DSLR camera. Uiteindelijk is de beste camera de camera die je bij je draagt. Hierop komen we later in dit artikel terug.

Phnom Penh fototour | De echte beleving

Terug naar Charley en Jiayu en wat er daarna gebeurde. We besloten een bezoek te brengen aan een mix tussen de locaties die buiten de gebaande paden liggen en enkele toeristische hoogtepunten om mee te beginnen.

We kwamen eerst aan bij Wat Phnom, de belangrijkste tempellocatie in Phnom Penh en een van de weinige plaatsen die op een park lijkt. Er is weinig ruimte voor parken; gelukkig zijn de straten van Phnom Penh bezaaid met bomen voor schaduw en zuurstof.

Wat Phnom, de tempel in Phnom Penh

Toen ik aanbood om daar hun eerste foto te maken merkte ik door mijn lens dat Jiayu een dynamische flair en een natuurlijke verbinding met de camera zonder dat ze poseerde of met een geforceerde glimlach keek.

Wat Phnom, in Phnom Penh fotoshoot

Ze bewoog zich onmiddellijk goed en experimenteerde met verschillende gedurfde houdingen en haar vriendje Charley hield zich aan zijn dappere houding van Mr Cool.

Terwijl ze allebei Chinese wortels hadden, liepen we naar een apart Chinees heiligdom, slechts één niveau onder het boeddhistisch heiligdom in Wat Phnom, en ze staken wat wierook aan en deden een klein gebed dat duidelijk bekend was bij de hele aangelegenheid.

Na deze passende culturele start van de dag waren we klaar voor een geweldige dag in Phnom Penh.

Wat Phnom Tempel | Een toeristisch hoogtepunt

In de Khmer taal betekent Wat “tempel” en Phnom “berg”. Tempelberg. Toen Siam in de 16e eeuw Angkor binnenviel, werd de hoofdstad van Cambodja honderd jaar later verplaatst naar Phnom Penh.

Penh was de naam van een inmiddels beroemde dame Penh die langs de Mekong leefde en gouden boeddhabeelden vond in een holle boom. Om dit te eren, gaf ze opdracht om een met de hand gemaakte bergtempel te bouwen als thuis voor de Boeddhabeelden. De tempel heette Wat Phnom en Phnom Penh betekent dus “de heuvel van de dame Penh”.

Maak van een fototour een fotoreportage in Phnom Penh

Na de ietwat toeristische maar zeer relevante kennismaking met Phnom Penh was het tijd voor een reality check en reden we met onze gehuurde tuk-tuk naar het Orussey district. Psar (markt).

Wat Phnom in Phnom Penh met de tuk tuk

De markten zijn zo levendig, kleurrijk en chaotisch dat we daarna wat verfrissingen hebben genuttigd in een lokaal koffiehuis. Ze stelden voor om terug te gaan naar hun hotel en daar na de lunch nog wat foto’s te maken.

lokale markt in Phnom Penh fotoshoot

Het was duidelijk dat deze dag geen gewone fototour zou worden, maar dat ze meer in elkaar geïnteresseerd waren in plaats van een fototour. Ik was daarentegen wel nieuwsgieriger hoe deze privé fototour zou verlopen als we er een fotoshoot van zouden maken met haar als echt model en hem als een coole kerel. Er kon van alles gebeuren.

street food in Phnom Penh

Een privéplekje in de voorstad van Phnom Penh

Hun hotel was gevestigd in een van de gesloten gemeenschappen in een voorstad van Phnom Penh. Het was een echte privéplek. Een enorme villa in westerse stijl met verschillende kamers. Waarschijnlijk handig voor mensen in het bedrijfsleven met snelle toegang tot de internationale luchthaven, maar als een vakantie of weekend hub om Phnom Penh stad te verkennen, net te ver weg voor entertainment of vrije tijd bezoeken.

De woonkamer werd ingericht met goede functies en een grote eettafel, een wat conventionele Aziatische inrichting en houten meubilair in clubstijl.

Op de een of andere manier kon dit echtpaar samen genieten van een natuurlijk rollenspel en tegelijkertijd plezier maken. Jiayu was vastbesloten om de sterke vrouw te zijn en Charley de coole kerel.

photo shoot Phnom Penh

De rest van de middag brengen we door in hun goed verstopte en mooi ingerichte privé-residentie om spontaan leuke foto’s te maken die je hier vindt.

Phnom Penh photo shoot man vrouw

Voor Charley en Jiayu was deze dag hun manier om op een speelse manier met elkaar in contact te komen. Vers verliefd op elkaar, genoten ze van elk moment in het rollenspel en ondertussen kregen ze een mooi privé fotoalbum bij elkaar.

Voor mij was het een goede ervaring om me aan te passen en te zien hoe ik mijn klanten enthousiast kon houden en tegelijkertijd plezier kon hebben.

Spontanious photo shoot Phnom Penh

Na een paar dagen heb ik hen een selectie van de resultaten gestuurd. Ze vonden de foto’s zo mooi dat Charley en Jiayu alle 155 foto’s hebben besteld. Een onschatbare herinnering aan hun speciale tijd bij ons in Cambodja.

photo shoot with piano Phnom Penh

Welke camera te gebruiken tijdens een fotosessie?

De beeldkwaliteit van smartphones is tegenwoordig verbluffend goed. Naar mijn mening gaat het er allemaal om je te engageren en je camera te gebruiken als een verlengstuk van je ogen.

Daarna is er nog een hele lijst met andere overwegingen, zoals compositie, licht, het juiste moment, precieze scherpstelling, en het gebruik van bijvoorbeeld achtergrond en achtergrondvervaging.

Maar ook het herkennen van een goede foto boven middelmatige. Het hangt echt af van het doel van je foto’s wat het beste is.

jiayu portret photography Phnom Penh

We gebruiken Nikon-camera’s en -lenzen voor onze fototours en privé-reportages. Deze serie foto’s van Charley en Jiayu is gemaakt met de Nikon Z6.

De Z6 is de nieuwste Nikon spiegelloze 24mp camera met de 24-70mm F4 lens. Met een DSLR (digital-single-lens-reflex) camera heb je meer creatieve input, betere controle en een hogere beeldkwaliteit voor reproductie in drukwerk.

Werken met verschillende lenzen en lenshoeken heeft de voorkeur voor het maken van portretten en close-ups. De groothoeklens is ideaal voor landschappen en interieurs.

Tijdens onze fotorondleidingen helpen we je om het beste uit je camera-instellingen te halen en geven we je waardevolle tips, hints en instructies om je een betere fotograaf te maken.

Over Michael Klinkhamer| Cambodian Photo Tours

Ik ben Michael Klinkhamer en kom uit Amsterdam. Sinds 2013 ben ik gevestigd in Phnom Penh en ik heb het geluk dat ik mijn hele carrière als professioneel fotograaf en reisproductiemanager werkzaam ben. Ik leef nu de droom en maak mijn foto’s in Azië. Ik publiceer mijn fotowerk in tijdschriften, fotografeer voor bedrijven en maak fotoreportages en fototentoonstellingen. Ook verzorg ik fotoreizen vanuit mijn woonplaats Phnom Penh in Cambodja.

Pickups en drop-offs zijn inbegrepen in de prijs en we kunnen beginnen op je favoriete locatie in en rond je hotel of op een mooie locatie in de stad, een spectaculaire bar op het dak of een andere coole locatie in de stad.

Het staat je vrij om je eigen persoonlijke reisverhalen en bezienswaardigheden te maken of dat allemaal aan ons over te laten.

Inclusief, bijvoorbeeld, de beste beschikbare plekken in of rondom jouw luxe hotel, resort en spa accommodatie in Cambodja. We kunnen je meenemen naar het echte Cambodja en je laten zien hoe de mensen hier leven en we kunnen een geweldige dag regelen in de Angkor Wat tempels.

Wij zijn The ONE in Cambodja.